Essays on negativity bias in decision making: the role of complementary values in attribute framing effects

Herhangi bir konuda degerlendirme yaparken, bireyler olumsuz ozelliklere daha cok onem verirler. Dolayisiyla, son degerlendirmeler ve kararlarda bu olumsuz ozellikler, olumlu özelliklere göre daha cok etki eder. Literaturede olumsuzluk yanilgisi olarak gecen bu etki, simdiye kadar cogunlukla cerceveleme etkisi literaturunde incelenmis ve sadece tek tip nitelik uzerinden arastirilmistir. Iki bolumden olusan bu tez, olumsuzluk yanilgisinin farkli nitelik cesidi ile tanimlanan alternatif degerlendirmelerinde nasil degisecegini arastirmaktadir. Ilk bolümde, cerceveleme etkisi uzerine yapılan calismalarin, olumsuzluk etkisini nasıl inceledikleri tartisilmaktadir. Çerçeveleme etkisi, bireylerin aynı durumlara farklı sunuluş şekli ile farklı tepkiler vermelerini ifade etmektedir. Bu alanda yapılan önceki calismalarin sadece yüzdesel olarak ifade edilen tek tip nitelik uzerinden yapılan degerlendirmeleri inceledikleri tespit edilmiştir. Örnegin, kisiler %10 yagli eti %90 yagsiz ete göre daha kotu olarak degerlendirirler. Oysa ki, her iki durumda da alternatiflerin et ve yag oranlari eşittir. Bu tez, yüzdesel olarak ifade edilmeyen başka nitelikler uzerinden yapılan degerlendirmelerin de olumsuzluk yanilgisina sebep olabileceği hipotize etmektedir. Örnek olarak, bireyler, 15 dakikalik yuruyus mesafesini degerlendiriken, 'ne kadar uzun ise o kadar kotu olur' diye dusunurlerse, verecekleri kararda 'mesafe' kriterinin etkisi, 'ne kadar kısa ise o kadar iyi olur' diye dusunduklerinde verecekleri karara olan etkisine gore daha büyük olur. Ikinci bolum, ilk bolümde öne surulen hipotezlerin deneysel arastirmalarina yer vermektedir. Suana kadar tamamlanan iki deney sonucu göstermektedir ki, bireyler karar verirken degerlendirme kriterlerinin yüzdesel olmayan tanımlanma sekli kişileri başlangıçta farklı tutum ve algıya sevkeder. Sonuc olarak, degerlendirme niteliklerinin bireylerin çözüm alternatiflerini ve seçmelerini etkiledigi ispatlanmistir.