Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı olan bireylerde maksimum yağ oksidasyonu (FATmax) egzersizlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi

Us, B.T. (2024), Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Olan Bireylerde Maksimum Yağ Oksidasyonu (FATmax) Egzersizlerinin Etkinliğinin Değerlendirilmesi, Yeditepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyopatoloji ABD, Doktora Tezi, İstanbul Amaç: Dünyada en sık görülen karaciğer hastalığı olan Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAYKH) basit yağlanma ile başlayıp tedavi siroza kadar ilerlemektedir. Hastalığın fizyopatolojik temeli karaciğerde bozulmuş lipit metabolizmasıdır. Aerobik, direnç ve HIIT egzersizlerinin NAYKH tedavisindeki rolü birçok çalışma ile gösterilmiştir ancak FATmax egzersizlerinin NAYKH tedavisindeki rolü ise henüz net olarak bilinmemektedir. Motivasyonel görüşme egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerinin kazandırılması için oldukça sık kullanılan bir yöntemidir. Bu tezin amacı FATmax egzersizlerinin NAYKH tedavisindeki etkinliği göstermek, etkinliği kanıtlanmış egzersiz yöntemleri ile karşılaştırmak ve NAYKH tedavisinde doğru egzersiz seçimine de katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntemler: Kontrol, fatmax, HIIT ve direnç olarak gruplara ayrılan gönüllülere çalışma başında ve sonunda vücut kompozisyon analizi, çevre ölçümleri, istirahat enerji tüketimi, kas gücü, denge testleri ve kardiyopulmoner egzersiz testleri uygulandı. Egzersiz gruplarına bireysel egzersiz reçeteleri yazıldı ve motivasyonel görüşme teknikleriyle takip edildi. Çalışma sonunda tüm gönüllülerin karaciğer ultrasonografisi ve biyokimyasal analizleri yapıldı. Bulgular: Çalışma sonunda HIIT (ilk 1,8 ± 0,79, son 0,8 ± 0,92, p= 0,0039) egzersizlerinin karaciğer yağlanmasını anlamlı olarak azalttığı gösterilmiştir. HIIT egzersizleri istirahat enerji tüketimini anlamlı olarak arttırırken (ilk 1535,58 ± 340,39, son 1671,59 ± 227,72, p= 0,0043), direnç egzersizleri vücut yağ oranını anlamlı olarak azaltmaktadır (ilk 33,88 ± 5,34, son 30,58 ± 4,96, p= 0,0027). Sonuç: NAYKH tedavisinde ilk tercih olarak HIIT egzersizleri önerilebilir. Vücut yağ oranının azaltılması hedeflenen hastalarda direnç egzersizi reçetelendirilmesi de faydalı olabilir. FATmax egzersizlerinin NAYKH tedavisindeki etkinliğinin kanıtlanması daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: NAYKH, fatmax egzersizi, HIIT egzersizi, direnç egzersizi, motivasyonel görüşme Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenmiştir (Proje no: 321S513).