Non-alkolik yağlı pankreas hastalığının (NAFPD) klinik özelliklerinin ve hastalık ile ilişkili faktörlerin retrospektif değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi'nde herhangi bir nedenle abdomen bilgisayarlı tomografi (BT) çekilen ve non-alkolik yağlı pankreas hastalığı (NAFPD) saptanan olguların klinik özelliklerinin retrospektif olarak belirlenmesi ve bu durum ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışmada 01.04.2004-30.09.2019 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'nde herhangi bir nedenle abdomen BT çekilip NAFPD saptanan 3054 hasta belirlenmiş olup çalışma kriterlerini karşılayan 2887 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri ve laboratuvar bulguları (radyolojik tanı anından itibaren 12 hafta öncesi ya da 12 hafta sonrası içerisinde) hastane veri tabanı üzerinden retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma 1254'ü (%43.3) kadın, 1633'ü (%56.6) erkek olmak üzere toplam 2887 hasta ile yapılmıştır. Ortalama yaş 67.03 ± 11.29 olup hastaların %60.8'ini 65 yaş ve üzeri oluşturmaktadır. Pankreas yağlanması saptanan hastaların %24.4'ünde tip 2 diabetes mellitus (T2DM), %41.1'inde hipertansiyon (HT) ve %26.5'inde non-alkolik karaciğer yağlanması (NAFLD) görülmektedir. Glukoz ortalaması 124.7 ± 59 mg/dL, HbA1c ortalaması %7.14 ± 1.74, HOMA-IR ortalaması 6.48 ± 6.02 mg/dL, total kolesterol ortalaması 189.2 ± 49.3 mg/dL, trigliserit ortalaması 149.8 ± 82.4mg/dL, LDL ortalaması 118 ± 41.5 mg/dL, HDL ortalaması 43 ± 12.5 mg/dL, ALT ortalaması 27.2 ± 56.1 U/L, AST ortalaması 40.6 ± 205.9 U/L, GGT ortalaması 62.5 ± 115.9 U/L ve amilaz ortalaması 65.6 ± 85.2 U/L olarak bulundu. Sonuç: Obezite, tüm yaş gruplarında sıklığı giderek artan ve birçok organda yağ birikimine neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. NAFPD, obezite epidemisindeki artışla birlikte klinik uygulamada giderek daha fazla tanı alan nispeten yeni bir hastalıktır. Hastalığın patofizyolojisi, klinik seyri ve ilişkili faktörleri henüz net olarak aydınlatılamamıştır. Çalışmamızda NAFPD'nin ileri yaş ve erkek cinsiyette daha sık görüldüğü saptandı. NAFPD'nin bozulmuş glukoz metabolizması ile ilişkili olduğu ve buna T2DM ile NAFLD'nin sıklıkla eşlik ettiği gözlendi. Çalışmamızın tek merkezli ve retrospektif olarak yapıldığı dikkate alındığında, NAFPD ve hastalığın klinik seyrini değerlendirmede çok merkezli prospektif çalışmaların gerektiği kanaatine varıldı.