Obezite ile mücadelede fiziksel aktiviteye yönelik sosyal pazarlama programının geliştirilmesi: BAİBÜ örneği

Küresel boyutta bir halk sağlığı sorunu olan obezite hızla artmakta ve bu soruna çözüm önerisi getirmesi bakımından sosyal pazarlamaya programlarının geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada hareketsiz çalışma koşullarından kaynaklı obezite riski yüksek kampüs çalışanlarının, fiziksel aktiviteye yönelik algıladıkları engel, fayda ve motivasyon öğeleri doğrultusunda fiziksel aktiviteye yönelik bir sosyal pazarlama programının geliştirilmesi ve bu sayede obezite ile mücadeleye katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma BAİBÜ Gölköy Kampüsü'nde yapılmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma verileri Egzersiz Davranış Değişim Basamakları (EDDB) anketi, kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme ile toplanmıştır. Nicel aşamada kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılabilen toplam 330 akademik ve idari personel yer almıştır. Nitel aşamada ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak BKİ'ye göre, aşırı kilolu/obez sınıflamasında ve EDDB'ye göre, eğilim ve hazırlık basamağında olanlar araştırmaya dahil edilmiştir. BKİ hesaplamalarına göre 330 personelden; %17,3'ü obez, %47,3'ü aşırı kiloludur. EDDB'ye göre personelin %36,35'i eğilim ve %18,48'i hazırlık basamağındadır. Bu ölçütlere uygun 20 gönüllü katılımcı nitel aşamanın örneklemini oluşturmuştur. Nicel veriler SPSS 15 programı ile nitel veriler ise tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. 20 katılımcının mesaideki ortalama oturma süresi 4,8 saat bulunmuştur. Eğilim ve hazırlık basamağında yer alan katılımcıların fiziksel aktiviteye yönelik ortak katılım engelleri; iklim şartları, tesisler, psikolojik engeller ve durumsal engeller olduğu tespit edilmiştir. Fizyolojik ve mental sağlık algılanan ortak faydalardır. Eğilim basamağındakiler için iş verimliliği de fayda olarak algılanmıştır. Her iki basamağın motivasyon unsurlarında organizasyonlar, kolaylaştırıcı düzenlemeler, yönlendiriciler, fiziksel aktivite alanları ortak temalar olup, bu temalar altındaki kodlar eğilim ve hazırlık basamağında değişiklik göstermiştir. Çalışmanın sonunda fiziksel aktiviteye yönelik algılanan fayda, engel ve motivasyonlar temelinde hedef kitlenin özelliklerine uygun bir sosyal pazarlama programı geliştirilmiş ve önerilmiştir.