Öğretmen adaylarının eğitime bakış açılarının ve eğitim programına ilişkin yönelimlerinin sosyal yapı açısından incelenmesi

Bu çalışmada amaç öğretmen adaylarının eğitime bakış açılarını ve eğitim programına ilişkin yönelimlerini sosyal yapı açısından incelemektir. Bu doğrultuda, öğretmen adaylarının eğitime bakış açıları "eleştirel pedagoji ilkeleri ve çokkültürlü eğitim algıları" bağlamında; eğitim programına ilişkin yönelimleri ise "eğitim felsefesi eğilimleri ve eğitim programı tasarım yaklaşımları" bağlamında cinsiyet, aile aylık gelir düzeyi, öğrenim görülen bölüm, anne-baba öğrenim düzeyi, etnik köken, dini kimlik ve siyasi görüş değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Veri toplama aracı olarak, öğretmen adaylarının eğitime bakış açılarını ve eğitim programına ilişkin yönelimlerini incelemek amacıyla "eğitim felsefesi eğilimleri", "eleştirel pedagoji ilkeleri", "çokkültürlü eğitim algısı" ile "eğitim programı tasarım yaklaşımları" ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'deki devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında son sınıfta öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 2515 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Ölçeklerden elde edilen veriler bilgisayar paket programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile Spearman rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada tüm değişkenler açısından anlamlı farklar bulunmuştur. Araştırmada kadın öğretmen adaylarının, erkek öğretmen adaylarına kıyasla eleştirel pedagoji ilkelerine katılım düzeylerinin daha düşük olduğu; ilerlemecilik ve yeniden kurmacılık eğitim felsefelerine daha fazla eğilim gösterdikleri; öğrenci ve sorun merkezli program tasarımı yaklaşımlarını daha fazla tercih ettikleri ve çokkültürlü eğitim algılarının daha olumlu olduğu sonuçları elde edilmiştir. Ayrıca sosyal alan grubu öğretmen adaylarının sorun merkezli program tasarımlarını daha fazla tercih ettikleri; Arap kökenli öğretmen adaylarının yeniden kurmacılık ve ilerlemecilik eğitim felsefeleri ile öğrenci ve sorun merkezli program tasarımlarını daha az benimsedikleri; sol görüşe sahip öğretmen adaylarının eleştirel pedagoji ilkelerine katılım düzeylerinin daha yüksek olduğu; Alevi öğretmen adaylarının çokkültürlü eğitim bağlamında eşitlik ve adalet algılarının daha yüksek olduğu araştırmada elde edilen sonuçlardan bazılarıdır. Araştırmanın bir diğer bulgusu, sahip olunan eğitim felsefesinin, tercih edilen eğitim programı tasarım yaklaşımının bir yordayıcısı olduğudur.