Öğretmenlerin iş yaşam kalitelerine yönelik ölçek geliştirme çalışması

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin iş yaşam kalitelerini belirlemeye yönelik Türk kültürüne ve öğretmenlik mesleğinin özgün yapısına uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırma, ölçek geliştirme yaklaşımı çerçevesinde karma yöntem kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, öğretmenlerin iş yaşam kalitesine ilişkin algılarını ortaya koymak amacıyla 20 öğretmenle çevrim içi senaryo çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nitel veriler betimsel analizle çözümlenmiş ve öğretmen görüşlerinin örgütsel, mesleki ve kişisel unsurlar olmak üzere üç ana tema altında toplandığı belirlenmiştir. İkinci aşamada, iş yaşam kalitesine ilişkin algıların derinlemesine incelenmesi amacıyla 10 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme bulguları, örgütsel süreçlerin (yönetici desteği, iletişim, fiziki koşullar ve stres) öğretmenlerin iş yaşam kalitesini belirlemede merkezi bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Üçüncü aşamada, nitel bulgular ve alanyazın doğrultusunda 97 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuş; uzman görüşleri ve önem sıralaması çalışmaları sonucunda ölçek 62 maddelik hâle getirilmiştir. Dördüncü aşamada ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen Öğretmen İş Yaşam Kalitesi Ölçeği, öğretmenlerin iş yaşamına ilişkin algılarını örgütsel ve yönetsel deneyimler odağında bütüncül biçimde ölçebilen, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak ortaya koyulmuştur. Ölçeğin, öğretmenlerin iş yaşam kalitesine yönelik akademik araştırmalarda ve uygulamaya dönük çalışmalarda kullanılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.