Öğretmenlerin öğrencilerine karşı sorumluluklarında etik davranışlarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı; öğretmenlerin öğrencilerine karşı yerine getirmesi gereken sorumluluklarında, etik ve etik dışı davranışlar hakkındaki düşünceleri, bu davranışlara yönelik, ahlaki yargılarla ilgili düşünce ve görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda yapılan bu çalışma karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi nicel veriler için 2022-2023 eğitim-öğretim yılında, Bartın ilinde farklı kademe ve branşlarda, farklı hizmet bölgelerinde görev yapan 209 kadın 141'i erkek olmak üzere toplam 350 öğretmen, nitel veriler için 12'si kadın 8'i erkek toplam 20 öğretmen oluşturmuştur. Bu araştırmada üç ayrı veri toplama aracı kullanılmıştır. Örnekleme ait demografik özellikleri belirlemek amacıyla 7 soruluk bir kişisel formu ve etik değerlere ilişkin görüşlerini belirlemeye yönelik 8 sorudan oluşan görüşme formu ve 26 sorudan oluşan Çelebi ve Akbağ (2012), tarafından geliştirilen ''Öğretmen Etik Davranışlar Ölçeği'' kullanılmıştır. Nitel veriler için görüşme yöntemi ile elde edilen bilgiler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucuna göre öğretmenlerin en fazla değer yükledikleri boyut görev bilinci en az değer yükledikleri boyut ise mesleki yükümlülük boyutu olmuştur. Öğretmenlerin yaş, cinsiyet, branş, çalışılan kurum türü ile ölçek alt boyutları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin medeni durumları ile erdemlilik, insani duyarlılık, mesleki yükümlülük alt boyutlarında ise istatistiksel anlamlı derecede bir farklılık bulunduğu belirlenmiştir. Çocuk sahibi olan öğretmenlerin insani duyarlılık alt boyutunda daha yüksek puan aldığı, lisansüstü mezuniyeti olan öğretmenlerin de görev bilinci alt boyutunda daha yüksek puan aldığı görülmüştür. Öğretmenlerin toplam hizmet süresi ve mesleki kıdem arttıkça mesleki yükümlülük algılarının yükseldiği anlaşılmıştır. Bununla beraber nitel bulgulardan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin maddi değeri olan hediyeleri kabul etme, ücret karşılığında özel ders verme ve özel gereksinimli öğrencilerle çalışma alt sorularında etik olmayan davranışlar gösterdikleri ve etik dışı düşünceler benimsedikleri görülmüştür.