Öğretmenlerin okul müdürlerinin dijital liderlik becerilerine ilişkin algıları ile teknostres düzeyleri arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, Kırşehir ilinde resmi okullarda görev yapan öğretmenlerin okul müdürlerinin dijital liderlik becerilerine yönelik algılarıyla kendi teknostres düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni çerçevesinde tasarlanmış olup, nicel boyutu ilişkisel tarama modeliyle, nitel boyutu ise olgubilim deseniyle yapılandırılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda, tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 50 okulda görev yapan toplam 619 öğretmenden veri toplanmıştır. Nitel boyutta ise, nicel örneklem içerisinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemiyle seçilen 49 öğretmenle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri, öğretmenlerin okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerine ilişkin algılarını ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Yöneticileri Dijital Liderlik Becerileri Ölçeği" ve teknostres düzeylerini belirlemek için "Teknostres Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmış; ayrıca frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir. Nitel veriler ise tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, öğretmenlerin okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerini yüksek düzeyde algıladıklarını, buna rağmen teknostres düzeylerinin genel olarak orta seviyede kaldığını ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin dijital liderlik algıları; cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve toplam hizmet süresi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermezken, yaş ve görev yapılan okul düzeyi değişkenleri açısından farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin teknostres düzeyleri; cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, yaş ve görev yapılan okul düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, toplam hizmet süresi değişkenine göre anlamlı bir farklılık sergilemiştir. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerine yönelik algılarıyla teknostres düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Araştırmanın nitel bulguları, öğretmenlerin okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerini değerlendirirken yöneticilerin dijital araçları kullanma yetkinlikleri, teknolojiye dair bilgi düzeyleri, dijital süreçleri yönetme becerileri ve bu süreçleri eğitim ortamına entegre etme kapasiteleri gibi faktörlerden etkilendiklerini göstermektedir. Dijital liderlik becerileri güçlü olan yöneticilerin, okul ortamında verimliliği artırdığı ve öğretmenlere dijital araçlar konusunda rehberlik ettiği ifade edilmiştir. Ancak bazı öğretmenler, okul yöneticilerinin dijital liderlik konusunda yetersiz kaldığını ve geleneksel yöneticilik anlayışını sürdürdüğünü belirtmiştir. Teknostres açısından değerlendirildiğinde, öğretmenlerin teknolojiye uyum sağlama zorlukları, artan iş yükü ve teknik donanım eksiklikleri nedeniyle stres yaşadıkları görülmüştür. Özellikle öğretmenlerin dijital yeterlilik seviyeleri, teknostresin belirleyici bir faktörü olarak öne çıkmaktadır. Teknolojik altyapı eksiklikleri, cihaz arızaları ve yeni sistemlere uyum süreci gibi dışsal faktörler de teknostresi artıran unsurlar arasında yer almaktadır. Deneyimli öğretmenlerin, genç öğretmenlere kıyasla dijital dönüşüme ayak uyduramama kaygısı nedeniyle daha yüksek düzeyde teknostres yaşadığı gözlemlenmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları karşılaştırıldığında, genel olarak öğretmenlerin okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerini yüksek düzeyde algıladığı ve teknostres düzeylerinin orta seviyede olduğu görülmüştür. Ancak, dijital liderlik ile teknostres arasındaki ilişkinin karmaşık olduğu görülmektedir. Dijital liderlik becerileri yüksek yöneticilerin beklentileri, öğretmenlerde stres yaratabilirken, yetersiz dijital liderlik de teknostresi artıran bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte, destekleyici ve çözüm odaklı dijital liderlik uygulamalarının, öğretmenlerin stres seviyelerini azaltabileceği anlaşılmaktadır. Araştırma sonucunda, eğitim kurumlarında dijital liderlik becerilerinin geliştirilmesine yönelik uygulayıcılara ve araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur. Dijital liderlik becerilerinin artırılması ve teknostresin azaltılması için öğretmenlere yönelik dijital yeterlilik eğitimleri düzenlenmesi, okul yöneticilerinin teknoloji kullanımına dair yetkinliklerinin artırılması ve okul ortamlarında dijital dönüşüm süreçlerinin sistematik bir şekilde yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır.