Öğretmenlerin program okuryazarlığı yeterlik algısının yordayıcısı olarak öğretme motivasyonu, öğretimde bilinçli farkındalık ve üstbilişsel farkındalık

Bu araştırmanın genel amacı; öğretme motivasyonu, öğretimde bilinçli farkındalık ve üstbilişsel farkındalık değişkenlerinin ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlığı yeterlik algıları üzerindeki yordama düzeyinin yapısal eşitlik modeliyle (YEM) incelenmesi ve bu değişkenlerin betimsel olarak değerlendirilmesidir. Genel tarama modeline göre tasarlanan bu araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğünden alınan izin doğrultusunda 21 ortaokulda görev yapmakta olan 304 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri "Öğretme Motivasyonu Ölçeği", "Öğretimde Bilinçli Farkındalık Ölçeği", "Öğretmenin Bilişüstü Farkındalık Ölçeği'' ve "Program Okuryazarlığı Yeterlik Algısı Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 24.0 ve IBM SPSS Amos programları aracılığı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına yönelik veriler, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma teknikleri ile araştırmanın hipotezlerine ilişkin veriler ise AFA, DFA ve YEM ile çözümlenmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına ilişkin şu sonuçlara ulaşılmıştır: Araştırmanın birinci alt amacına ilişkin ortaokul öğretmenlerinin öğretme motivasyonları düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İkinci alt amaca ilişkin ise ortaokul öğretmenlerinin öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın üçüncü alt amacına ilişkin ortaokul öğretmenlerinin üstbilişsel farkındalık düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın dördüncü alt amacına ilişkin olarak ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlığı yeterlik algısı düzeylerinin de ortalamanın üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma hipotezlerine ilişkin olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır: Birinci hipoteze ilişkin olarak öğretme motivasyonunun öğretimde bilinçli farkındalığı pozitif yönde ve anlamlı etkilediği ortaya çıkmıştır. Araştırmanın ikinci hipoteze ilişkin olarak öğretme motivasyonunun öğretimde bilinçli farkındalığı anlamlı olarak açıkladığı tespit edilmiştir. Üçüncü hipoteze ilişkin olarak öğretme motivasyonunun üstbilişsel farkındalığı pozitif yönde ve anlamlı etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın dördüncü hipotezinde, öğretme motivasyonunun üstbilişsel farkındalığı anlamlı olarak açıkladığı saptanmıştır. Beşinci hipoteze ilişkin olarak öğretme motivasyonunun program okuryazarlığı yeterlik algısını pozitif yönde ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Altıncı hipoteze ilişkin olarak öğretimde bilinçli farkındalığın program okuryazarlığı yeterlik algısını pozitif yönde ve anlamlı etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Yedinci hipoteze ilişkin olarak üstbilişsel farkındalığın, program okuryazarlığı yeterlik algısını pozitif yönde ve anlamlı etkilediği tespit edilmiştir. Son hipotezinde ise öğretme motivasyonu, öğretimde bilinçli farkındalık ve üstbilişsel farkındalığın birlikte program okuryazarlığı yeterlik algısını pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir deyişle; öğretme motivasyonu, öğretimde bilinçli farkındalık ve üstbilişsel farkındalık, öğretmenlerin program okuryazarlığı yeterlik algılarının anlamlı yordayıcılarıdır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur.