Öğretmenlerin sürekli mesleki gelişiminde paylaşılan liderliğin rolü

Bu araştırmada, öğretmenlerin sürekli mesleki gelişiminde paylaşılan liderliğin rolünü keşfetmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, mesleki gelişim çalışmalarına katılan öğrenme gruplarında liderliğin nasıl paylaşıldığı ve paylaşılan liderlik sürecinin mesleki gelişime etkisi incelenmiştir. Bu çalışma, nitel ikincil araştırma kapsamında ve durum çalışması yaklaşımlarından "ikincil veri durum çalışması/tip II durum çalışması" deseniyle tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu birincil analist belirlemiş ve Antalya ilinin merkez ilçelerinde görev yapmakta olan ilkokul sınıf öğretmenleri arasından ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilen yedi öğretmenin katıldığı iki mesleki öğrenme grubu oluşturmuştur. Bu araştırmada "TÜBİTAK Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Grubu tarafından 3501 programı kapsamında 118K139 numaralı proje" için birincil araştırmacı tarafından toplanan ikincil veri seti kullanılmıştır. Birincil araştırmacı verilerin toplanmasında, odak grup görüşmelerinden (mesleki gelişim çalışmasının oturumları), sınıf-içi gözlemlerden ve öğretmenlerin geliştirdiği öğretim materyallerinden yararlanmıştır. İkincil analiz yönteminin kullanıldığı bu araştırmada "içerik analizi" ve "karşılaştırmalı ve çapraz durum analizi" kullanılmıştır. Veri seti, nitel veri analiz programlarından "MAXQDA Analytics Pro 2022" kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularından bazıları şunlardır: Öğretmenlerin bireysel özelliklerinden bilişsel, duyuşsal/motivasyonel ve sosyal beceriler ile mesleki yeterlikler paylaşılan liderlik sürecini etkilemiştir. Mesleki öğrenme grubunun özelliklerinden grubun bilişsel/davranışsal, duyuşsal/motivasyonel ve sosyal becerileri ile grup normları paylaşılan liderlik sürecini etkilemiştir. Mesleki gelişim çalışmalarında paylaşılan üstbilişsel yapılardan üstbilişsel bilgiler/beceriler/farkındalıklar, üstbilişsel stratejiler ve zihinsel modeller/deneyimler paylaşılmıştır. Destekleyici koşullar/kolaylaştırıcı yapılardan görevin yapısı, fiziksel/yapısal kapasite ve sosyal/kültürel kapasite paylaşılan liderlik sürecini olumlu etkilemiştir. Bireysel, grup, yapısal ve yönetsel engeller paylaşılan liderlik sürecini olumsuz etkilemiştir. Paylaşılan liderlik sürecini uzmanlığa dayalı paylaşılan etki, paylaşılan liderlik uygulamaları, paylaşılan liderlik rolleri ve kolaylaştırıcı/moderatörün liderlik rolü etkilemiştir. Araştırma sonucu, paylaşılan liderliğin öğretmenlerin mesleki gelişimini desteklediğini göstermiştir. Ancak sürekli mesleki gelişime yönelik daha uzun vadeli ve boylamsal araştırmaların yapılması yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Sürekli mesleki gelişim, Paylaşılan liderlik, Öğretmen, İkincil araştırma, İkincil veri durum çalışması/Tip II durum çalışması