Okul dışı öğrenme ortamlarının ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilir çevre tutumları, erişilerine ve çevre tutumlarına etkisi

Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimleri dersinde, öğrencilerin sürdürülebilir çevre tutumlarına, erişine ve çevre tutumlarına etkisini incelemektir. Araştırmanın grubunu Muğla'nın Kavaklıdere ilçesine bağlı devlet okulunda 2023-2024 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan ortaokul 5. Sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırma grubunu 'İnsan ve Çevre' ünitesinin okul dışı öğrenme ortamları ile uygulandığı deney grubu 20 öğrenci (n=20), fen bilimleri dersi öğretim programının amaçladığı öğretim yöntemlerinin uygulandığı kontrol grubu 20 (n=20) olmak üzere toplam 40 öğrenci oluşturmuştur. Bu araştırmada nicel ve nitel yöntem birlikte kullanılmış olup, nicel verileri elde etmek için deneysel desen modelinden 'ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen' kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini Okul Dışı Öğrenme Ortamları oluştururken, bağımlı değişkenini sürdürülebilir çevre tutumları, erişi ve çevre tutumu olarak belirlenmiştir. Araştırmada nitel verileri elde etmek için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerde veri toplama aracı, fen bilimleri dersi 'İnsan ve Çevre' ünitesinde yer alan kazanımlar dikkate alınarak erişi testi, 2-ÇDM (İki faktörlü çevresel değerler modeli) Tutum Ölçeği, Sürdürülebilir Çevre Tutum Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde grupların ön test- son test sürdürülebilir çevre tutum, erişi ve çevre tutum puanlarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplar için t testi analizi seçilmiştir. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler içerik analizi ile test edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel bulgular sonucunda deney grubunda Okul Dışı Öğrenme Ortamlarının erişi ve sürdürülebilir çevre tutumlarında olumlu geri dönüt sağlanıp anlamlı bir farklılık bulunmuştur. 2-ÇDM (İki faktörlü çevresel değerler modeli) tutum ölçeğine bakıldığında deney ve kontrol grubu ön test son test puanlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Nitel veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Elde edilen sonuç doğrultusunda deney grubu öğrencilerinin Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında fen öğreniminin çok heyecan verici olduğunu, bilginin kalıcılığını sağlayıp, fen eğitiminde çevreyi tanımalarına yardımcı olduğu şeklinde görüşlerini belirtmişlerdir. Okul dışı öğrenme ortamlarında farklı derslerin ve ünitelerin işlenip öğrencinin doğal çevreyi tanıması önerilmektedir.