Okul müdürlerinin yönetim tarzı ile okul iklimi ve öğretmen işbirliği arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi

Araştırmanın amacı; okul müdürlerinin yönetim tarzları ile okul iklimi ve öğretmen işbirliği arasındaki ilişkinin belirlenerek okul müdürlerinin yönetim tarzları ve öğretmen işbirliği arasındaki ilişkide okul ikliminin aracılık rolünün olup olmadığını tespit etmektir. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama benimsenmiştir. Araştırma verilerini toplamak amacıyla "Kişisel Bilgiler Formu" ile "Algılanan Müdür Yönetim Tarzı Ölçeği", "Okul İklimi Ölçeği", "Öğretmen İşbirliği Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2024-2025 öğretim yılında Şırnak ili ve ilçelerindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenlerden, örneklemi ise oranlı küme örneklem alma yöntemiyle belirlenen 539 öğretmenden oluşmaktadır. Elde edilen verilerin çözümlenmesi için IBM SPSS 26, AMOS 24 ve Process Macro v4.2 SPSS bilgisayar programları kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans ve yüzdeler, betimsel analiz, t-testi, One Way Anova, pearson korelasyon analizleri yürütülmüştür. Veri dağılımı, çarpıklık (Skewness) ve basıklık (Kurtosis) değerleri aracılığıyla kontrol edilmiştir. Araştırma verilerinin normal dağılım aralıklarında olduğu görülmüştür. Araştırmada okul müdürlerinin yönetim tarzı ile öğretmen işbirliği arasında okul ikliminin aracı etki analizini yapmak üzere bir aracılık modeli önerilmiş ve tasarlanan model Process Macro v4.2 SPSS eklentisinden yararlanılarak test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; öğretmenlerin okul müdürlerinin işbirlikli yönetim tarzı algılarının "yüksek", otoriter ve karşı koyucu yönetim tarzları algılarının "düşük", ilgisiz yönetim tarzı algılarının "çok düşük" düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin okul iklimi algılarının "yüksek" ve öğretmen işbirliği düzeyinin "yüksek" düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin okul müdürlerinin işbirlikli yönetim tarzı algılarının cinsiyet; okul iklimi ve öğretmen işbirliğinin görev yapılan okul türü; otoriter yönetim tarzı algılarının mesleki kıdem; ilgisiz yönetim tarzı algılarının görev yaptıkları okuldaki v çalışma süresi değişkenleri açısından anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Okul müdürlerinin işbirlikli yönetim tarzı ile okul iklimi ve öğretmen işbirliği arasında yüksek düzeyde, pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu; otoriter yönetim tarzı ile okul iklimi ve öğretmen işbirliği arasında orta düzeyde, negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu; ilgisiz ve karşı koyucu yönetim tarzları ile okul ikimi arasında yüksek düzeyde, negatif yönde anlamlı ilişkili tespit edilirken öğretmen işbirliği arasında ise orta düzeyde, negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul iklimi algıları ile öğretmen işbirliği düzeyi arasında yüksek düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Yapılan aracılık analizleri sonucunda; okul müdürlerinin işbirlikli ve ilgisiz yönetim tarzları ile öğretmen işbirliği arasındaki ilişkide, okul ikliminin aracılık rolünün olduğu görülmüştür. Ancak otoriter ve karşı koyucu yönetim tarzları ile öğretmen işbirliği arasındaki ilişkide, okul ikliminin aracılık rolünün olmadığı saptanmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak sonuç kısmında; pozitif bir okul iklimi ve yüksek düzeyde öğretmen işbirliğinin sağlanabilmesi için okul müdürlerinin daha fazla işbirlikçi bir yönetim tarzı sergilemeleri gerekmektedir. Ayrıca okul müdürlerinin yönetim tarzları ile öğretmen işbirliği arasındaki ilişkide başka örgütsel ve yönetsel değişkenlerin aracılık rollerinin incelenmesi önerilmiştir.