Okul öncesi dönem konuşma sesi bozukluğu: Ebeveyn değerlendirmeleri ile çocukların kendi konuşmalarına tutumları

Konuşma sesi bozukluğu (KSB), okul öncesi dönemde çocuğun yalnızca konuşma sesi üretimini değil; sosyal iletişimini, özgüvenini ve akademik başarısını da etkileyen çok boyutlu bir bozukluktur. Bu araştırmanın amacı, 4 yaş – 6 yaş 11 ay arasındaki 66 KSB tanılı çocuğun (20 kız, 42 erkek) konuşma anlaşılırlığını; anne baba ve çocuğun kendine ilişkin tutumları açısından incelemek ve ayrıca işitsel ayırt etme becerileri ile sesletim düzeyi arasındaki ilişkinin konuşma farkındalığıyla bağını değerlendirmektir. Çocukların sesletim düzeyi Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi (SST) Sesletim Alt Testi (SET), işitsel ayırt etme becerisi İşitsel Ayırt Etme Alt Testi (İAT) ile ölçülmüştür. Çocukların kendi konuşmaya yönelik tutumları "KiddyCAT-TR" ölçeği ile; ebeveyn algıları ise "Bağlam İçi Anlaşılırlık Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 25.0 programında tanımlayıcı istatistikler, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlara bakıldığında, ebeveynlerin anlaşılırlık değerlendirmelerinin çocuğun sesletim bozukluğu şiddetiyle korelasyonu istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sesletim bozukluğu şiddeti ile çocukların kendi konuşmasına tutumları arasında da anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Bununla birlikte, anne ve baba değerlendirmeleri arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyonlar bulunmuştur. Çocuğun konuşmasına dair tutumu ile yalnızca annelerin anlaşılırlık değerlendirmeleri arasında anlamlı bir ilişki saptanırken, baba değerlendirmeleri ile arasında anlamlı korelasyon görülmemiştir. Ayrıca, işitsel ayırt etme düzeyi ile tutum ve anlaşılırlık puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu çalışma, sesletim bozukluğu şiddetinin çocukların konuşmaya yönelik tutumlarını ve anlaşılırlık düzeylerini her zaman doğrudan yordamadığını ortaya koyarak, alan yazındaki yaygın varsayımlara eleştirel bir bakış sunmaktadır. Özellikle yalnızca annelerin değerlendirmeleri ile çocukların tutumları arasında anlamlı bir ilişki bulunması, annelerin çocuğun konuşma deneyimlerine daha duyarlı ve içgörüsel bir bakış geliştirebildiğine işaret etmektedir.