Okul öncesi öğretmenlerinin mesleğe yabancılaşma düzeyleri ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma okul öncesi öğretmenlerinin mesleğe yabancılaşma düzeyleri ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Çayırova ve Gebze ilçelerinde görev yapmakta olan toplam 428 okul öncesi öğretmeni ve 6140 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmacının olanakları ve program uygulamasının kurum tarafından kabul edildiği göz önüne alınarak kolay ulaşılabilir durum örneklemi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın pilot çalışması Gebze ve Çayırova ilçelerinde yapılmış olup örneklem büyüklüğü Gpower programında yapılan hesaplamaya göre alfa 0.05, güç 0.95, etki büyüklüğü 0.286 olması koşulunda örnekleme alınacak öğretmen ve çocuk sayısı her biri için 127 olarak belirlenmiştir. Araştırmaya katılan toplam öğretmen ve çocuk sayısı her biri için 152 kişidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak; çocukların problem davranışlarını değerlendirmek amacıyla çocukların öğretmenleri tarafından doldurulan ve Şehirli'nin (2007) geliştirmiş olduğu "Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği" ve Kıhrı'nın (2013) geliştirmiş olduğu "Okul Öncesi Öğretmenleri Mesleğe Yabancılaşma Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonunda; analizler Okul Öncesi Öğretmenleri Mesleğe Yabancılaşma Ölçeği'nin alt boyutları (anlamsızlık, yalıtılmışlık, kendine yabancılaşma, güçsüzlük, normsuzluk) ile Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği'nin alt boyutları (isyankâr davranış, uyum, sosyal kaygı) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını göstermiştir (p>0.05). Öğretmenlerin mesleğe yabancılaşma düzeyleri, cinsiyet, medeni hâl, çocuk sahibi olup olmama durumu, yaş ve görev yaptıkları kuruma göre anlamlı bir farklılık sergilememiştir (p>0.05). Ancak, kıdem açısından "güçsüzlük duygusu" alt boyutunda 6-10 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin, 5 yıl ve altı kıdeme sahip olanlara göre daha yüksek puan aldığı belirlenmiştir (p<0.05). Çocuk davranışları açısından, 5 yaş ve 6 yaş grupları arasında yalnızca "sosyal kaygı" alt boyutunda anlamlı bir fark bulunmuş; 5 yaşındaki çocuklar 6 yaşındakilere kıyasla daha yüksek sosyal kaygı sergilemiştir (p<0.05). Cinsiyet ve ailedeki çocuk sayısı, Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği alt boyutlarında farklılık oluşturmazken; anne ve baba mesleği ile eğitim durumu davranışsal sonuçlar üzerinde etkili olmuştur. Öğretmen annelerin ve babaların çocukları, ev hanımı annelerin ve işçi babaların çocuklarına kıyasla daha düşük isyankâr davranış ve toplam Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği puanı göstermiştir (p<0.05). Ayrıca, lisans mezunu ebeveynlerin çocukları, daha düşük isyankâr davranış, uyum ve toplam Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği puanlarına sahipken; uyum alt boyutunda ilkokul ve ortaokul mezunu ebeveynlerin çocukları daha yüksek puanlar elde etmiştir (p<0.05).