Okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel adalet algılarının iş doyumları ve mesleğe yönelik tutumları üzerine etkisi

Bu araştırma okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel adalet algılarının iş doyumları ve mesleğe yönelik tutumları üzerine etkisini belirlemeyi amaçlayan nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırma evrenini Antalya ili Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Döşemealtı ve Aksu ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel anaokullarında çalışan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu ise 2023-2024 eğitim öğretim yılında Antalya ili beş merkez ilçedeki (Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Döşemealtı ve Aksu) Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşturmuştur. Örnekleme alınan okullar kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemine göre, öğretmenler ise seçkisiz küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubunu 272'si resmi anaokulu, 91'i ise özel anaokulunda çalışan toplam 363 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Polat (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Örgütsel Adalet Ölçeği, Weiss, Davis, England ve Lofquist (1967) tarafından geliştirilen ve Baycan (1982, s. 72-73) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Minnesota İş Doyum ölçeği ve Demir (2016) tarafından öğretmenlere uyarlanan Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizi SPSS 27 programı ile yapılmış ve %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, iki grubun aritmetik ortalamalarının karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla grubun aritmetik ortalamaları arasındaki farkın belirlenmesinde varyans analizi ve sonucunda grupların aritmetik ortalamaları arasındaki farkın hangi gruplar arasında olduğunu tespit etmede post-hoc testlerinden LSD ve Scheffe çoklu karşılaştırma testlerine başvurulmuştur. Ölçek puanları arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde korelasyon analizine başvurulurken bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini belirlemek için regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen istatistiksel sonuçlar değerlendirilirken anlamlılık düzeyi p<.05 olarak temel alınmıştır. Araştırma bulgularından edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının çok yüksek, iş doyumu düzeyleri ve mesleğe yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin görevli oldukları okul türü göz önünde bulundurulduğunda resmi anaokullarında çalışan okul öncesi öğretmenlerinin, örgütsel adalet algıları, iş doyumu düzeyleri ve mesleğe yönelik tutumları özel anaokulunda çalışan okul öncesi öğretmenlerine göre yüksek düzeyde bulunmuştur. Okul öncesi öğretmenlerinin kıdemlerine göre yapılan analizlerde sadece örgütsel adalet algıları yönünde anlamlı farklılığa ulaşılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerin görüşlerine göre, örgütsel adalet, iş doyumu ve mesleğe yönelik tutumları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizinde; örgütsel adaletin iş doyumunu, örgütsel adaletin mesleğe yönelik tutumu ve iş doyumunun mesleğe yönelik tutumu anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: okul öncesi, örgütsel adalet, iş doyumu, mesleğe yönelik tutum