Okuldan işe geçişte staj programlarının etkinliği: Sakarya Üniversitesi örneği

Kapitalizmin altın çağında sorunsuz şekilde gerçekleşen okuldan işe geçiş, 1970'li yıllardan itibaren gelişmiş ülkelerde bile sorun haline gelmeye başlamıştır. Uygulanan neo-liberal politikalarla birlikte gündeme gelen istihdamsız büyüme okuldan işe geçişi zorlaştırırken eğitimle işgücü piyasası arasında fonksiyonel bağın olmaması ve uygulanan aktif istihdam politikaların yetersizliği de okuldan işe geçişi zorlaştırmaktadır. Okuldan işe geçişi kolaylaştırmak için kullanılan yöntemlerden biri olan staj hem genç bireyin istihdam edilebilirliğini arttırmakta hem de işverene en iyi çalışanı seçebilmek için bir aday havuzu oluşturmaktadır. Genç işsizliğin yüksek olduğu Türkiye işgücü piyasasında okuldan işe geçiş zor bir süreç olmaktadır. Genel olarak Türkiye'de okuldan işe geçiş süresi uzun olmakla birlikte bu süreç genç kadınlar için daha zor olabilmektedir. Ayrıca, düşük eğitimli gençler için okuldan işe geçiş süresi daha uzun bir süreci kapsayabilmektedir. Türkiye'de uygulanan staj programları ise lise, önlisans ve lisans düzeyinde farklılıklar göstermektedir. Meslek yüksekokullarında uygulanan 30 işgünü olan stajlar gençler için yeterli olmadığı için üniversiteler öğrencilerinin bilgi ve becerilerini geliştirmek için çeşitli uygulamalar geliştirmiştir. Söz konusu bu uygulamalardan biri olan "3+1" eğitim programının etkinliği bu çalışmada değerlendirilmiştir. Sakarya Üniversitesi'nden mezun olan "3+1" programına katılan öğrencilerden deney grubu, Kocaeli Üniversitesi'nden mezun olan "3+1" programına katılmayan öğrencilerden ise kontrol grubu oluşturulmuştur. Gerekli analizler LISREL, SPSS ve R programında yapılmış olup "3+1" programının genel olarak okuldan işe geçiş sürecini kolaylaştırdığı sonucuna varılmıştır. "3+1" programının okuldan işe geçiş süresini kısaltmasının yanı sıra ilk işi bulma yöntemine etki ettiği ve ilk işteki ücreti de arttırdığı görülmüştür. Bununla birlikte, "3+1" programının olumlu etkileri sadece ilk işle sınırlı kalmamıştır. Mevcut istihdam durumu, ücret, Sosyal Güvenlik Kurumu'na kayıtlılık, sendikalaşma gibi işgücü piyasaları çıktıları üzerinde de olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir.