Okullarda su verimliliğinin analizi ve izlenmesi için su verimliliği sürdürülebilirlik indeksi çerçeve yapısının geliştirilmesi

Değişen iklim koşulları ve su talebinin artması kentsel su yönetiminde su verimliliğini zorunlu kılmaktadır. Özellikle okullar gibi yüksek tüketimli kullanıcılarda bu durum daha da önemlidir. Yüksek tüketimli kullanıcılarda su verimliliği faaliyetlerinin sürdürülebilirliği izlenmelidir. Bu çalışmada okullarda su verimliliği faaliyetlerinin mevcut uygulama düzeylerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla su verimliliği sürdürülebilirlik indeksi çerçeve yapısının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bunun için Eğitim ve Kapasite Geliştirme (EKG-İndeks) (47 alt bileşen), Su Tüketim Analiz ve İzleme (STA İndeks) (50 alt bileşen), Denetim, Kontrol ve Bakım (DKB İndeks) (26 alt bileşen) alt sürdürülebilirlik indeksleri altında toplam 123 alt bileşen tanımlanmıştır. Bu kapsamda ilk önce okullarda su verimliliği uygulamalarının mevcut uygulama düzeyini değerlendirmek için 1 ile 5 arasında puanlandırma yapısına sahip bir değerlendirme sistemi önerilmiştir. Değerlendirme sistemi toplam 35 okulda yerinde yapılan incelemelere göre uygulanmıştır. Pilot okullarda genel olarak eğitim ve kapasite geliştirme ve su tüketim analiz ve izleme altındaki değerlendirme bileşenleri yetersiz düzeydedir. Bununla birlikte, Denetim, Kontrol ve Bakım altındaki bileşenler ise genel olarak ortalamanın üzerindedir. Özellikle okullarda su verimliliği kapsamında farkındalık, bilgilendirme, eğitim ve etkinlik düzenleme faaliyetlerinin yetersiz düzeyde olduğu görülmüştür. Bu çalışmada önerilen su verimliliği değerlendirme sistemi okullara yıllık olarak uygulanmalıdır. Bu değerlendirme sistemi okullarda su verimliliği kapsamında zayıf yönlerin belirlenmesi, zayıf yönlerin zaman içinde iyileşme durumunun izlenmesi, etkinliklerin su verimliliği üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi açısından önemli katkılar sunacaktır. Çalışmanın ikinci aşamasında okullarda su verimliliği sürdürülebilirlik indeksi hesaplama metodolojisi oluşturulmuştur. Bunun için çoklu ölçütlü karar verme yöntemleri (En İyi En Kötü, Entropi, FUCOM) kullanılarak alt sürdürülebilirlik indeksler, ana faaliyet ve değerlendirme bileşenlerinin ağırlıkları hesaplanmıştır. BWM yöntemine göre EKG, DKB ve STA alt sürdürülebilirlik indekslerinin ağırlıkları sırasıyla 0.394, 0.307 ve 0.299 olarak elde edilmiştir. Okullarda su verimliliği indeksi çerçeve yapısı toplam 35 okulda uygulanmış, saha verilerine göre her bir bileşen için elde edilen puanlar elde edilmiş ve ağırlıklar dikkate alınarak su verimliliği sürdürülebilir indeksi hesaplanmıştır. Okullarda su verimliliğinin izlenmesi için önerilen çerçeve yapısı, bu çerçeve yapısındaki hiyerarşik hesaplama metodolojisi, su verimliliğinin kapsamlı bileşenlere göre değerlendirilmesi ve ağırlıklı puanlara göre izleme indeksinin hesaplanması çalışmanın özgünlüğünü güçlendirmektedir. Bu çerçeve yapısının okullarda su verimliliğinin izlenmesinde önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Su verimliliği, okullarda su verimliliği, su verimliliği değerlendirme sistemi, su verimliliği sürdürülebilirlik indeksi, çoklu ölçütlü karar verme