Onarıcı adalet teorisi ve Türkiye ile Irak ceza hukuklarına yansımaları

Bu çalışmanın amacı; Türk Ceza Hukuku ile Irak Ceza Hukuku sistemlerinde yer alan onarıcı adalet uygulamaların karşılaştırılarak analiz edilmesidir. Çalışma, onarıcı adalet teorisini ele alarak Türkiye ve Irak'taki onarıcı adalet uygulamalarını ayrıntılı olarak incelemesi yönüyle önem arz etmektedir. Çalışma kapsamında araştırma konusuyla ilgili yerli ve yabancı birçok literatür taraması yapılarak nitel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın sınırlılıklarını onarıcı adalet teorisi kapsamındaki Türk Ceza Hukuku ile Irak Ceza Hukuku sistemlerinde yer alan onarıcı adalet uygulamaları oluşturmaktadır. Türkiye'deki uygulamalar arasında; "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar, hapis cezasının ertelenmesi, önödeme, etkin pişmanlık, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, seri muhakeme usulü, basit yargılama usulü, uzlaştırma, koşullu salıverilme, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, hakikat komisyonları" yer almaktadır. Irak'taki uygulamalar arasında ise; "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar, yürütmenin durdurulması, para cezası, itiraf pazarlığı, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün infazının ertelenmesi, acil yargı, ceza emri, uzlaştırma, koşullu salıverilme, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, hakikat komisyonları" uygulamaları yer almaktadır. Sonuç olarak; incelenen onüç uygulamandan yedi uygulamanın aynı isimle, altı uygulamanın ise farklı isimle adlandırıldığı; her iki ülkedeki onarıcı adalet uygulamalarının evrensel hukuk kuralları gereği birçok ortak yöne sahip olduğu; onarıcı adalet uygulamalarının dünyadaki diğer gelişmiş ve modern ülkelerdeki onarıcı adalet uygulamalarına yakınlığının ve kapsayıcılığının ülkenin sahip olduğu sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ile ilişkili olduğu; uygulamaların yürürlük geçmişi ne kadar eski ise o kadar kapsayıcı olduğu; tüm onarıcı adalet uygulamalarının temel ortak noktasının suçluyu hem cezasını çektirerek hem de ıslah ederek toplumla olan bağını koparmadan sağlamlaştırmak olduğu söylenebilir.