Organ transplantation logistics: Case for Turkey

Organ nakli, ancak organ nakli ile iyileşebilecek hastalar için uygulanan çok önemli bir tedavi yöntemidir. Ancak, genel duruma baktığımızda Türkiye'de 2011 yılında toplam 3930 organ bağışlanmış, 2012'nin başında organ bekleyen hasta sayısı 20954 olarak Nisan 2012'de açıklanmıştır. Bağış sayıları ve bekleyen hasta sayısı arasındaki bu fark sadece Türkiye'de değil, Amerika gibi diğer tüm gelişmiş ülkelerde de bu sorunla karşılaşılmaktadır. Bu nedenle bağışlanan bir organın en uygun alıcıyla eşleşme süreci tüm organ nakil süreçlerindeki en önemli süreçlerden biridir. Genel olarak eşleşme yöntemleri iki farklı şekilde yürütülmektedir: merkezi ve hiyerarşik yöntem. Merkezi yöntemde, tüm bağışlanan organlar ve organ bekleyen hastalar merkezi tek bir listeden eşleşmektedirler. Hiyerarşik yöntemde ise bağışlanan organ alt tabandan başlayarak yukarıya doğru (şehir, bölge ve ülke) uygun alıcıyı aramaktadır. Organ nakli süreçleri Türkiye'de bir ulusal koordinasyon merkezi ve buraya bağlı 9 bölge koordinasyon merkezi tarafından yürütülmekte olup hiyerarşik yöntemle eşleşmeler sağlanmaktadır. Hiyerarşik eşleşme yönteminin performansı bölgelerin yapısıyla bağlantılı olduğu için bölgelerdeki bölge koordinasyon merkezlerinin yerleri ve buralara atanan iller büyük önem kazanmaktadır. Organ nakli incelendiğinde soğuk iskemi süresi ? bağışlanan organın içinde kan akışı olmadan dayanabildiği süre ? ameliyat süreleri ve nakil merkezleri ve ekipleri gibi faktörler bulunmaktadır.Bu tezde organ nakli lojistiğinin Türkiye uygulaması üzerine çalıştık. Bu çalışmada matematiksel modelleme ile problemin temel kısıtlar doğrultusunda bölgelerin oluşturulması amaçlanmıştır. Ayrıca iki farklı ulaşım tipinin bir arada dikkate alındığı matematiksel modelleme ile de gerçek sistemde sıkça kullanılan helikopter kullanımı modele yansıtılmıştır. Ayrıca bir benzetim modeli de oluşturarak matematiksel model çıktılarının gerçek hayat uygulamasında nasıl performans göstereceği değerlendirildi. Tüm çalışmada Türkiye'ye ait bilgiler kullanıldı ve sonuçlar mevcut sistemle karşılaştırıldı.