Organizasyon sorumluluğunda adam çalıştırma şartı (TBK m.66/III)

Organizasyon sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.66/III hükmü ilk kez mevzuatımızda yer bulmuştur. Ancak "adam çalıştıranın sorumluluğu" başlığı altında yer bulması ve hükmün lafzı "organizasyon sorumluluğu" hakkında tartışmaları beraberinde getirmiştir. Kusursuz sorumluluk hallerinden olağan sebep sorumluluğu niteliğindeki organizasyon sorumluluğu, işletmelerdeki objektif organizasyon eksiklikleri dolayısıyla meydana gelen zararların işleten tarafından tazminini kapsar. TBK m.66/III hükmü, işletmesel faaliyet kapsamında meydana gelen zararlar açısından genel bir sorumluluk düzenlemesi niteliğindedir. Hükmün değerlendirilmesinde hükme kaynaklık eden, aynı amaç ve işleve sahip olan karşılaştırmalı hukuktaki hükümler (VE-OR m.49a, OR 2020 Art. 59, PETL Art. 4: 202) de göz önünde bulundurulmalıdır. Organizasyon sorumluluğu, organizasyon eksikliği karinesine dayanmakta olup işletene kurtuluş kanıtı sunma imkânı tanıyan olağan sebep (özen) sorumluluğu niteliğindedir. TBK m.66/III hükmü dolaylı olarak işletene organizasyona özen yükümlülüğü getirmektedir. Sorumluluktan kurtulmak için işleten, objektif olarak işletme faaliyetinden kaynaklanacak zararları önlemeye elverişli bir organizasyon düzeni kurduğunu ispat etmelidir. Genel olarak işletmenin her bir unsuru, işletme organizasyonuna katılır ve işletme faaliyetinden kaynaklı bir zarara sebebiyet verme potansiyeline sahiptir. Herhangi bir işletme unsurunun kaynaklık ettiği zarar ise organizasyon sorumluluğu kapsamındadır. İşletme faaliyeti kapsamında; çalışanlar, işletenin kendisi, işletmenin maddi unsurlarını oluşturan varlıklar, işletmenin çıktısını oluşturan ürün veya hizmetler zarara sebebiyet verebilir. TBK m.66/III hükmü, organizasyon sorumluluğu açısından lafzen işletmede adam çalıştırılması şartını aramaktadır. Bu şart, hükmün getiriliş amacıyla bağdaşmadığı gibi dijitalleşen dünyadaki güncel sorunlara organizasyon sorumluluğu çerçevesinde çözüm üretilmesine de engel olmaktadır. Bu sebeplerle hükmün yerindeliği tartışılmıştır.