Örgütleme stratejilerinin ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya etkisi

Bu araştırmanın amacı, örgütleme stratejilerinin ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya etkisini belirlemektir. Ana fikri belirlemek için metinden sonuç çıkarmak, dikkatli okuma yapmak, detaylı incelemek ve okuduğunu anlamak gerekir. Bu nedenle ana fikir belirlenirken örgütleme stratejilerini kullanmak önemli bir yer tutabilir. Bu araştırma, 2015-2016 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Malatya il merkezinde yer alan bir ilkokulun 4. sınıfında eğitim gören öğrenciler üzerinde yapılmıştır. Örgütleme stratejilerinin ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya etkisini belirlemeye yönelik olan bu çalışmada araştırmacı, 4. sınıfta örgütleme stratejilerinin ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya etkisinin ne olduğuna yönelik bütüncül bir yaklaşımla araştırmayı amaçladığı ve söz konusu durumdan öğrencilerin nasıl etkilendiği üzerinde, derinlemesine inceleme yapmak istediği için karma desen modelini kullanmıştır. Bu çalışmada araştırmacı, uygulamada ortaya çıkan olası sorun alanlarını, bu sorunlara neden olan olası etmenleri ve olası müdahale yollarını saptama amacında olduğu, uygulamayı geliştirmeye yönelik hem nicel hem de nitel verileri kullanacağı için karma deseni tercih etmiştir. Araştırmanın kuramsal temelinin oluşturulması için yerli ve yabancı kaynaklar incelenmiştir. Ulaşılan bilgilerle konu uzmanlarının da görüşleri alınarak araştırmanın literatür kısmı oluşturulmuştur. Araştırma, sorunun tespiti ve çözüm yollarının bulunması olarak iki aşamada gerçekleştirilmiş ve her aşamada öyküleyici ve bilgi verici metinler kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama araçlarını araştırmacı tarafından geliştirilen ders planları, ders notları, sınıf içi etkinlikler için öğretim materyalleri, öğrencilerin örgütleme stratejilerini ne kadar doğru kullandığını belirlemeye yönelik yapılandırılmış gözlem formları ve yapılan etkinliklerin öğrenci açısından etkilerini belirlemeye yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formları oluşturmaktadır. Araştırmada öğrencilerin ödevleri, günlükleri ve araştırma notları da incelenmiştir. Öğrencilere ait tüm dokümanlar (öğrenci video kayıtları, eğitim raporları) toplanmıştır. Araştırma kapsamına giren çalışma grubu ile ilgili ölçümler tamamlandıktan sonra verilerin çözümlenmesine geçilmiştir. Elde edilen nitel verileri değerlendirmede, betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler ise SPSS 15 programına göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Türkçe derslerinde örgütleme stratejilerine yönelik yapılan çalışmaların ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya etkisi belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda araştırma bulgularına dayalı elde edilen sonuçlar şöyle sıralanmıştır: • İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin, uygulanan ders planları ile ana fikir ve yardımcı fikir bulma düzeylerinde ilerleme olmuştur. • Öğrencilerin öyküleyici metinlerde metnin ana fikrini bulma düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. • Öğrencilerin bilgilendirici metinlerde hem daha çok sayıda yardımcı fikir ürettikleri hem de metnin konusunu bulma düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. • Öğrencilerin hem bilgilendirici hem de öyküleyici metinlerde en çok konu, ana fikir, yardımcı fikir ve neden sonuç ilişkisi sorulan soruları düzeltmek istedikleri görülmüştür. • Öğrencilerin not alma stratejisini bilgilendirici metinlerde daha etkili kullandıkları tespit edilmiştir. • Öğrencilerin metnin ana hatlarını çıkarma stratejisini öyküleyici metinlerde daha etkili kullandıkları tespit edilmiştir. • Öğrencilerin özetleme stratejisini öyküleyici metinlerde daha etkili kullandıkları tespit edilmiştir. • Öğrencilerin kavram haritası oluşturma (önemli fikirlerle) stratejisini öyküleyici metinlerde daha etkili kullandıkları tespit edilmiştir. • Öğrencilerin anlamını bilmediği kelimelerin öyküleyici metinlerde daha fazla olduğu görülmüştür. • Öğrencilerin öyküleyici metinlerde metnin bölümlerini daha isabetli tespit ettikleri görülmektedir. • Ana fikir ve yardımcı fikir bulmaya yönelik hazırlanan akademik başarı testinin ön test son test düzeyleri karşılaştırıldığında uygulama yapılan sınıfta anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. • Uygulanan cevabı açık uçlu olan bilgilendirici metindeki ana fikir puanlarının ön test- son test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. • Uygulanan cevabı açık uçlu olan öyküleyici metindeki ana fikir puanlarının ön test- son test puanları anlamlı bir farklılık bulunmuştur. • Ana fikir puanlarına yönelik cevabı açık uçlu soruları olan bilgilendirici metne ait ön test ve son test arasındaki fark ile cevabı açık uçlu soruları olan öyküleyici metne ait ön test ve son test arasındaki farklar (erişi puanları) arasındaki anlamlık durumuna bakılmış ancak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. • Yapılan analiz sonucunda görsel olan ve olmayan metinlerde ana fikir bulma düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Görsel olmayan metinlerde öğrencilerin ana fikir bulma düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. • Uygulama sürecinde bilgilendirici ve öyküleyici metinlerdeki görsel çalışmalara ilişkin öğrenci, öğretmen ve uzmanların görüşleri alınmış metinler ile görseller arasında çeşitli çelişkilerin (görsellerin ile ana fikri desteklememesi, görseller ile metnin akışının uyumsuzluğu, görseller ile metnin içeriğinin tutarsızlığı) olduğu görülmüştür. • Öğrenciler süreçle ilgili olarak örgütleme stratejilerinden hem en etkili hem de en zor strateji olarak özetleme stratejisini, en eğlenceli strateji olarak kavram haritası oluşturma stratejisinin seçmişlerdir. Öğrenciler bütün stratejileri yararlı görmüştür. • Uygulama öncesi yapılan görüşmelerde ana fikir ve yardımcı fikir bulma konusunda zorlandıklarını ifade eden öğrenciler uygulama arası ve sonrası yapılan görüşmelerde ana fikir ve yardımcı fikir bulma konusunda kendilerini başarılı bulduklarını ifade etmişlerdir. Bu sonuçlarla Türkçe dersinde ana fikir bulma konusunda yaşanan zorluklara kolaylaştırıcı yollar önerilmiştir. Anahtar Sözcükler: Örgütleme Stratejileri, Ana Fikir, Yardımcı Fikir, Bilgi Verici Metin, Öyküleyici Metin