The relationship between the features of the organizational context and employees workplace outcomes: A moderated sequential mediation model

İş yerinde verimliliği artırmanın yollarını belirlemek, hem akademik çalışmalar hem de pratik yönetim uygulamaları açısından kritik bir konudur. Örgütsel bağlam özellikleri, özellikle örgüt kültürü ve örgüt iklimi, iş yeri sonuçlarını iyileştirmede belirleyici faktörler olarak kabul edilmektedir. Literatürde, bu bağlam özelliklerinin örgütsel sonuçlar üzerindeki doğrudan etkileri yoğun şekilde incelenmiş olsa da, bu ilişkilerin sınır koşullarını ve hangi durumlarda çalışanların iş yeri sonuçları üzerinde daha belirgin bir etkiye sahip olduklarının ortaya çıkarılması kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, çalışmada, sosyal kimlik teorisi çerçevesinde örgütsel kimlik unsurları ele alınarak bu konudaki bilgi birikimine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Çalışma, lider prototipliği, lider basmakalıplığı ve çalışanların örgüte duyduğu güven gibi düzenleyici faktörlerin de bu ilişkiler üzerindeki etkisini değerlendirerek literatüre özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Araştırmanın üç temel amacı bulunmaktadır: Birincisi, örgütsel bağlam özelliklerinin (örgüt kültürü ve örgüt iklimi), görev performansı ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki dolaylı etkilerini incelemektir. İkincisi, örgütsel kimlik unsurlarının (öz-kategorizasyon ve örgütsel kimlik), çalışanların yaratıcı çabaları ve iş birliği davranışlarına katılım eğilimleri üzerindeki aracılık rolünü belirlemektir. Üçüncüsü, lider prototipikliği, lider stereotipikliği ve çalışanların örgüte duyduğu güven gibi faktörlerin düzenleyici etkilerini analiz etmektir. Araştırma, Trabzon ilinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli turizm işletmelerinde çalışan 473 kişiden kolayda örnekleme yöntemiyle toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci dört aşamada tamamlanmış, analizler için IBM SPSS 22, Hayes PROCESS for SPSS Version 4.2 ve IBM AMOS V26 yazılımları kullanılmıştır. Araştırmada korelasyon analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi gibi yöntemlerden yararlanılmıştır. Çalışmanın bulguları, örgütsel kimliğin, örgütsel bağlam özellikleri (örgüt kültürü ve örgüt iklimi) ile yaratıcılık çabaları ve çalışanların iş birliğine yönelik isteklilikleri davranışları arasındaki ilişkiyi aracılık ettiğini göstermektedir. Ayrıca, lider prototipliği ve lider basmakalıplığının, örgüt kültürü ve örgüt iklimi ile örgütsel kimlik arasındaki ilişkiyi düzenlediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, çalışanların örgüte duyduğu güvenin ise örgütsel kimlik ile yaratıcı çabalar arasındaki ilişkide düzenleyici bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Dolayısıyla, bu çalışmanın en önemli katkısı, örgüt kültürü ve örgüt ikliminin hem görev performansı hem de örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkilerinin sıralı bir şekilde, örgütsel kimlik unsurları, yaratıcı çabalar ve çalışanların iş birliğine katılım eğilimleri aracılığıyla gerçekleştiğini göstermesidir. Çalışma, örgüt kültürü ve örgüt iklimine dair literatüre yeni bir bakış açısı kazandırarak, örgütsel bağlam özelliklerinin örgütsel sonuçlara nasıl etki ettiğine dair önemli bir katkı sunmaktadır.