Orijin ve tohum büyüklüğünün Cotinus coggygria (Scop.) fidanlarının morfolojik özellikleri üzerine etkisi

Cotinus coggyria (Scop.) Artvin yöresinde doğal olarak yayılış gösteren bir türdür. Bu tür erozyon kontrol çalışmaları ile dış mekan süslemelerinde kullanılan, tıbbi ve aromatik değeri olan bir türdür. Bu çalışma, C. coggyria tohumlarının çimlenmesi ve fidanlarının morfolojik özellikleri üzerine orijin ve tohum büyüklüğünün etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Artvin Seyitler köyü, Şavşat Eskikale ve Tepeköy köyleri ile Erzurum Tortum ilçesinden tohumlar toplanmıştır. Tohum boyu, tohum çapı, kalınlığı ve 1000 tane ağırlığı belirlenen tohumlar 2 mm lik elekte elenerek büyük ve küçük olmak üzere iki tohum büyüklüğü grubuna ayrılmıştır. Ön işlem olarak, her bir tohum grubuna 20 ve 40 dakika sülfürik asitte (H2SO4) ve 30 – 60 gün soğuk katlama ön işlemlerinin kombinasyonları uygulanmıştır. Ekimler, açık alan koşullarında 45 derin gözlü viyollere 4 tekrarlı rastlantı blokları deneme desenine göre Mart 2019 de gerçekleştirilmiştir. Bulgular C. coggygria tohum özelliklerinin ve çimlenme oranlarının orijin faktöründen etkilendiğini, tohum büyüklüğü faktöründen ise etkilenmediğini göstermektedir. Tohumlara uygulanan ön işlem kombinasyonları arasında çimlenme oranları bakımından önemli bir farklılık oluşturmadığı gözlemlenmiştir. C. coggygria fidanlarının morfolojik özellikleri, tohum büyüklüğüne göre anlamlı (p>0,05) farklılık göstermezken, orijinlere göre farklılıklar anlamlıdır (p<0,05). Eskikale ve Seyitler orijinli tohumlardan üretilen fidanlarda hem fidan boyu hem de kök boğaz çapı diğer orijinlere göre daha yüksektir. Kuru kök yüzdesi orijinlerde %80,25 ve %82,78 arasında ve tohum büyüklüğüne göre ise %81,30 -% 81,60 oranları arasında değişkenlik göstermektedir. Bu sonuçlara dayanarak C. coggygria türünün kurak alanlar için ideal bir tür olduğu söylenebilir. Ayrıca, fidan üretimi için Eskikale ve Seyitler orijinleri önerilebilir.