Orta ve Doğu Karadeniz bölgesinde yayılan Culex pipiens kompleks türlerinde biyokimyasal insektisit direnci

Yapılan bu çalışmada Orta ve Doğu Karadeniz bölgesi'nde dağılım gösteren Culex pipiens kompleks türlerinde organoklorlu, organofosforlu, karbamatlı ve piretroid grubu insektisitlere karşı gözlenen direncin ve dirence neden olan mekanizmaların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, alanda yer alan 8 ilde çeşitli noktalardan kompleks türlerinin örneklenmesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen örnekler laboratuvar ortamına getirilerek hedefler doğrultusunda ayrımları yapılmış ve kolonizasyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Koloni oluşturulan populasyonlarda Dünya Sağlık Örgütü tanımlayıcı dozlarına karşı direnç durumları belirlenmiştir. Alandan elde edilen örneklerin tür teşhisi morfolojik olarak gerçekleştirilmiş ve kompleks üyelerinin ayrımı yapılmıştır. Gelişen direncin biyokimyasal temelini araştırmak için 3 farklı enzim sisteminin değişimleri yıllık olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, örneklerin esteraz, oksidaz, glutatyon-S-transferaz enzimlerinin aktivite değerleri ölçülmüştür. Elde edilen değerlerin karşılaştırılması yıllık olarak yapılarak değişimleri istatistiki olarak analiz edilmiştir. İnsektisit direnç testleri sonucunda değişen oranda ve varyasyon gösteren düşük seviyede pyrethroid direncinin olduğu, daha yüksek oranlarda organofosfat ve karbamat ve DDT direncinin gözlendiği belirlenmiştir. Direncin biyokimyasal temelinde, populasyonlarda enzim sistemlerinin multifaktöriyel olarak değişik oranlarda etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Alanda direnç durumunu destekleyen yapıların; alandaki insektisit kullanım sıklığı ile tarımsal alanlardaki insektisit baskısı olduğu ve tekdüze uygulamaların direnci artırıp mücadeleyi olumsuz etkileyeceği sonucuna varılmıştır.