Ortaçağ İslâm siyâsetnâme geleneğinde ordu ve savaş sanatı

Siyâsetnâmeler, devlet yönetiminde bulunanlara siyâset sanatı ve devlet yönetimi konusunda tavsiyede bulunmak amacıyla yazılmış eserlerdir. Ortaçağ İslâm Siyâsetnâme Geleneğinde Ordu ve Savaş Sanatı isimli tezimizin amacı, siyâsetnâmelerde ordu ve savaş sanatına ilişkin bilgi, yöntem ve tavsiyeleri saptamaktır. Bu doğrultuda Ortaçağ İslâm döneminde kaleme alınmış olan siyasetnameler incelenmiştir. Siyâsetnâmeler devletin idaresi konusunda sadece ülkenin iç meselelerine dair değil aynı zamanda savaş, cihâd, anlaşma ve ganimet gibi ülkenin dış ilişkilerini kapsayan konularda önemli tavsiyelerde bulunmuşlardır. Bu noktada siyâsetnâmelerde devletin dış ilişkilerini içeren ordu ve savaş sanatına dair bilgiler ağırlıklı olarak âyet, hadis ve Hz. Peygamber'in savaşa yönelik uygulamaları ışığında şekillenmiştir. Siyâsetnâmelerde, ordu düşman ile karşı karşıya gelip muharebe düzeni almış olsa dahi, savaş her zaman son çare olarak görülmüştür. Savaş fiilî olarak başlasa da savaş meydanında mümkün mertebe onu durdurmaya yönelik önce hilelere başvurulmalıydı. Düşünce ile çözüm bulmak şiddetten daha hayırlı, düşmanı yenebilme konusunda kuvvetli, cesur ve kalabalık ordular hazırlamaktan daha etkili bir yöntemdir. Her ne kadar kılıç en son kullanılacak çözüm olarak kabul edilmişse de savaşmamak adına tüm yollar denendikten sonra harp etmekten başka çare kalmamışsa, düşman ile savaşmaktan kaçınmamak gerektiği de söylenmiştir.