Ortaöğretime geçiş sınavları üzerine bir araştırma; fen bilimleri örneği

ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ SINAVLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA; FEN BİLİMLERİ ÖRNEĞİ Yusuf KAŞIKÇI Amasya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen Bilimleri Anabilim Dalı Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans, Aralık/2018 Danışman : Dr. Öğretim Üyesi Salih DEĞİRMENCİ Bu araştırmanın amacını; Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş (TEOG) sınavının sekizinci sınıf öğrencilerinin Fen ve Teknoloji dersindeki akademik başarılarıyla ilişkisi, Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav (OKMS) ve TEOG sınavı içerisinde yer alan Fen ve Teknoloji/Fen Bilimleri dersi sorularının incelenmesi ve paydaş görüşleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda ortaokul son sınıf öğrencilerinin Fen ve Teknoloji dersindeki akademik başarıları ile TEOG Fen ve Teknoloji testindeki başarıları incelenmiştir. OKMS ve TEOG soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT)'ne göre analiz edilerek, OKMS, TEOG Fen Bilimleri /Fen ve Teknoloji sınavı ile ilgili öğretmen, öğrenci ve veli görüşmeleri yapılmıştır. Ayrıca OKMS ve TEOG sınavı içerisinde yer alan Fen ve Teknoloji/Fen Bilimleri dersi sorularının Fen ve Teknoloji/Fen Bilimleri dersi öğretim programında belirtilen kazanımlarla örtüşüp örtüşmediği belirtilmiştir. Araştırmanın evreni, Çorum Merkez ilçesindeki MEB'e bağlı tüm resmi okullar, bu okullarda derse giren tüm Fen ve Teknoloji/Fen Bilimleri öğretmenleri, bu okulların sekizinci sınıf öğrencileri ve öğrenci velilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi: TEOG sınavı için; 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Çorum Merkez ilçesinde eğitim veren 8 devlet okulu ve bu okullarda derse giren 4 Fen ve Teknoloji öğretmeni, bu okullardaki 312 ortaokul son sınıf öğrencisi ve 4 öğrenci velisi, OKMS için; 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Çorum Merkez ilçesinde eğitim veren 4 devlet okulu ve bu okullarda derse giren 4 Fen Bilimleri öğretmeni, bu okullardaki 4 ortaokul son sınıf öğrencisi ve 4 öğrenci velisinden oluşmaktadır. Araştırma nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın nicel boyutunun verileri MEB'in e-okul sistemi üzerinden alınan öğrenci not fişlerinden elde edilmiş ve SPSS 23.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda 2013-2014 eğitim-öğretim yılının birinci ve ikinci döneminde uygulanan TEOG Fen ve Teknoloji testi sınav soruları ile 2017-2018 eğitim-öğretim yılında uygulanan OKMS Fen Bilimleri testi soruları doküman analizi yöntemi ile YBT'ye göre analiz edilmiş ve öğretmen, öğrenci ve velilerle görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler Nvivo 9.2 programında tema ve kodlamalara dönüştürülerek tablolara aktarılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öğrencilerin okuldaki akademik başarıları ile TEOG başarıları arasında yüksek, olumlu yönde istatiksel açıdan anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen verilere göre; Fen ve Teknoloji/Fen bilimleri öğretim programı açısından TEOG ve OKMS'de yer alan Fen ve Teknoloji/ Fen bilimleri dersi sorularının üniteler, konular ve konulara ayrılan ders süreleri yönünden homojen bir dağılım göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. TEOG ve OKMS'de yer alan Fen ve Teknoloji/ Fen bilimleri dersi sorularının tamamının Fen ve Teknoloji/ Fen bilimleri Öğretim Programında yer alan kazanımlarla ilişkili ve programla örtüştüğü tespit edilmiştir. TEOG Fen ve Teknoloji dersi I. Dönem ve II. Dönem sınav sorularının ve OKMS Fen Bilimleri dersi sorularının çoğunluğunun YBT analizine göre alt bilişsel sevilerinde olduğu ve üst bilişsel seviye oluşturma basamağından hiç soru sorulmadığı tespit edilmiştir. Görüşmeye katılan öğretmenler ve öğrenciler TEOG Fen ve Teknoloji dersi sorularını oldukça kolay ve öğrenci seçiciliğinin düşük olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca görüşmeciler sınavın yazılı tarzında yapılmasının, sınav yapılan dersler arasında ara verilmesinin, yanlış sorularının doğru soru sayısını etkilememesinin öğrenciler üzerindeki stresi büyük ölçüde azalttığı yönünde görüş belirtmişlerdir. Bunun yanında oturum aralarındaki etkileşimin ise bazı öğrencileri olumsuz yönde etkilediğini belirtmişlerdir. Görüşmeciler OKMS sorularının seçici olduğunu, sayısal derslerin farklı oturumlarda yapılması gerektiğini, sınavla öğrenci alan okul sayısının artırılması ve öğrencilerin istediği okula gidebilmeleri yönünde görüş ifade ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca görüşmeciler merkezi sınavlar uygulanmaya konulurken ilgili kurumlar tarafından yeterince bilgilendirilmedikleri yönünde görüş belirtmişlerdir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre önerilere yer verilmiş ve araştırmanın bu alanda yapılacak yeni çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimleler: Akademik Başarı, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi, Fen Bilimleri, OKMS, TEOG