Ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin çevre sorunları, ekolojik ayak izi ve su ayak izi kavramları ile ilgili bilişsel gelişimlerinin incelenmesi

Bu çalışmada; ortaokul öğrencilerinin çevre sorunları, ekolojik ayak izi ve su ayak izi kavramlarının bilişsel gelişimlerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden gelişimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. 5.sınıf kademesinden 16, 6. sınıf kademesinden 16, 7. sınıf kademesinden 27 ve 8. sınıf kademesinden 21 olmak üzere toplam 80 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Veri toplama aracı olarak; çevre sorunlarına, ekolojik ve su ayak izi hakkında senaryolandırılmış açık uçlu sorular ve yarı yapılandırılmış görüşme kullanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında öğrencilere çevre sorunları, ekolojik ve su ayak izi başlıkları altında senaryolarla hazırlanmış açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Verilen yanıtlar literatürdeki tanımlara özdeş bilimsel olarak ifade edilip edilmemesine göre kategorize edilmiştir. Verilen yanıtlara temalar ve kodlar tayin ederek frekansları belirlenmiştir. "Çevre Sorunları" başlığı altında su kirliliği, toprak kirliliği, hava kirliliği kavramları hakkında sorulan soruları 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin büyük bir kısmının cevaplayabildikleri tespit edilmiştir. "Ekolojik Ayak İzi" başlığı altında sorulan sorularda öğrencilerin büyük bir kısmının ekolojik ayak izinin bilimsel tanımını yapamadıkları tespit edilmiştir. "Su Ayak İzi" başlığı altında sorulan sorularda öğrencilerin hiç birinin su ayak izinin tanımını bilimsel olarak yapamadıkları görülmüştür. Araştırmanın ikinci aşamasında ise senaryolarla oluşturulmuş açık uçlu sorulara paralel olarak hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. 5., 6., 7. ve 8. sınıflardan beşer öğrenci seçilmiş, toplam 20 öğrenci ile yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Öğrencilerin çevre sorunları hakkında bilgi sahibi oldukları ancak ekolojik ve su ayak izini bilimsel olarak tanımlayamadıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin ekolojik ayak izi ve su ayak izi kavramlarını tanımlamada yeterli olmadıkları görülmüştür. Üst sınıflara geçtikçe bilimsel kelime kullanımı sayısının artışı gözlenmemiştir.