Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme becerilerinin geliştirilmesi

Dinleme becerisi, dil becerilerinin temelini oluşturmakta ve bireyin öğrenme sürecindeki ilk iletişim kanalı olarak önemli bir yer tutmaktadır. Anne karnında başlayan bu süreç, bireyin sosyal ve akademik yaşamında karşılaştığı sorunların önlenmesinde belirleyici bir rol oynar. Bu araştırmanın temel amacı, öğrencilerin dinleme süreçlerine eleştirel bir bakış açısı kazandırarak dinleme becerilerini geliştirmektir. Araştırma, nitel ve nicel veri toplama yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem desenine dayalı olarak eylem araştırması modeliyle yürütülmüştür. Çalışma grubu, Bolu ilinde yer alan bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 6. sınıf öğrencilerinden tipik durum örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma sürecinde kazandırılması hedeflenen eleştirel dinleme becerileri, alanyazın taraması doğrultusunda yedi başlık altında toplanmıştır. Bu başlıklara uygun olarak seçilen videolar, öğrencilerin yaş ve bilişsel düzeyine uygunluk açısından uzman görüşüne sunulmuş ve alınan geri bildirimlere göre gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Videolar temel alınarak geliştirilen etkinlikler, araştırma sürecinde öğrencilerle uygulanmıştır. Uygulama toplamda 10 hafta sürmüştür. Araştırmanın nicel verileri, "Eleştirel Dinleme/İzleme Özyeterlik Ölçeği" aracılığıyla ön test ve son test uygulamalarıyla toplanmış ve t-testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise araştırmacı günlüğü, derste kullanılan etkinlikler ve öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Nitel veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin uygulama süreci boyunca hedeflenen kazanımların büyük bölümünü edindiklerini ve bu kazanımları günlük yaşamlarında kullanabildiklerini ortaya koymuştur. Ayrıca öğrencilerin, uygulama sürecini hem içerik hem de öğretim yaklaşımı açısından farklı ve dikkat çekici buldukları belirlenmiştir. Bu bağlamda, araştırma kapsamında geliştirilen etkinliklerin, öğrencilerin eleştirel dinleme ve izleme yeterliklerini geliştirmede etkili bir araç olduğu sonucuna ulaşılmıştır.