Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konular hakkındaki bilinç ve algı düzeylerinin incelenmesi

Bu çalışmada, ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konular hakkındaki görüşleri ile bu konular hakkındaki bilinç ve algı düzeylerinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Bu çalışma, Bayburt ili Merkez ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan ortaokul öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde ortaokul 8. sınıfta öğrenim gören 46 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen sosyobilimsel konulara yönelik hazırlanan; Kelime İlişkilendirme Testi (KİT), Senaryo Tabanlı Anket Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Çalışmada yer alan sosyobilimsel konular; aşı, termik santral, uzay kirliliği, kan bağışı, kimya endüstrisi ve tarım ilacıdır. Öğrencilerden sosyobilimsel konularla ilgili altı anahtar kavramdan oluşan kelime ilişkilendirme testini doldurmaları istenmiştir. Test sonucunda elde edilen veriler kullanılarak frekans tablosu oluşturulmuştur. Bu frekans tablosuna göre öğrencilerin bilinç ve algı düzeylerini ortaya çıkaran kavram ağları çizilmiştir. Kavram ağlarından ortaya çıkan ilişkilere göre veriler analiz edilerek yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucuna göre öğrencilerin verilen anahtar kavramlardan en çok aşı (242) ve kan bağışı (228) anahtar kavramlarını; en az ise uzay kirliliği (188) ve kimya endüstrisi (156) anahtar kavramlarını ilişkilendirdikleri görülmüştür. Senaryo tabanlı anket formundan elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucuna göre çoğu öğrencinin; kan bağışı konusunda duyarlı oldukları, aşı konusunda farkındalıklarının olduğu, tarım ilacı kullanılmasına olumlu baktıkları ve termik santral kurulmasını destekledikleri belirlenmiştir. Ayrıca çoğu öğrencinin; boya fabrikası kurulumunu desteklemedikleri ve uzaya araç gönderilmesine olumsuz baktıkları belirlenmiştir. Son olarak 7 gönüllü öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Çalışma sonucuna göre, öğrencilerin günlük hayatta en çok karşılaştıkları sosyobilimsel konunun aşı olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin sosyobilimsel konuların fen bilimleri dersindeki diğer konulardan farkını tanımlayabildikleri ve fen bilimleri derslerinde daha fazla sosyobilimsel konuların yer almasını istedikleri belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.