Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının sosyobilimsel konular açısından incelenmesi

Bilim ve teknolojideki gelişmeler sosyal hayata ve toplumsal değerlere etki etmektedir. Bu gelişmeler toplumların geleceğini etkileyecek bir dizi toplumsal sorunu beraberinde getirmektedir. Bu sorunlar, sosyobilimsel konular olarak bilinmekte hem sosyal hem de bilimsel yönleri bulunan ve teknoloji ile ilişkili olan konulardır. Eğitim politikaları, bilimsel okuryazar bireyler yetiştirmek için sosyobilimsel konuların fen eğitimine dahil edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bilimsel okuryazar bireylerden beklenen, bilim ve teknoloji arasındaki bağlantıyı anlayarak günlük hayatta karşılaşılan problemlere çözümler üretmeleridir. Bu çalışmanın amacı, fen ders kitaplarının öğrencilere sosyobilimsel meseleler konusunda ne ölçüde rehberlik ettiğini araştırmaktır. Yani, bu çalışma, sosyobilimsel meselelerin ortaokul fen ders kitaplarına nasıl ve ne ölçüde dahil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Veri kaynağı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2019-2020-2021 eğitim dönemlerinde okutulmak üzere onaylanan her sınıf seviyesinden (5'ten 8'e kadar) ikişer kitap olmak üzere toplam sekiz fen ders kitabıdır. Doküman analizi sonucunda, sosyobilimsel meselelerin beşinci sınıf seviyesinde bir ünitede, altıncı sınıf seviyesinde iki ünitede, yedinci sınıf seviyesinde üç ünitede ve sekizinci sınıf seviyesinde beş ünitede ele alındığı belirlenmiştir. Ele alınan sosyobilimsel konuların olumlu ve olumsuz yanlarının genellikle bir arada sunulmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, sekiz kitabın öğrencilerin sosyobilimsel muhakeme becerilerini geliştirmek için yeterli olmadığı tespit edilmiştir çünkü sosyobilimsel muhakemenin boyutları yeterince vurgulanmamıştır. Özetle, bu çalışma, incelenen fen bilimleri ders kitaplarının sosyobilimsel konuları yeterince içermediği ve sosyobilimsel muhakemeyi yeterince vurgulamadığını göstermektedir. Çalışmanın bulgularına dayanarak önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri Ders Kitabı, Sosyobilimsel Konular, Fen Eğitimi, Sosyobilimsel Muhakeme, Sosyobilimsel Konu Temelli Fen Öğretimi