Ortaokul matematik öğretmen adaylarına göre matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeyi: Görüşlerinin, ders senaryolarının ve uygulamalarının karşılaştırmalı bir incelemesi

Bu çalışmanın amacı; ilköğretim matematik öğretmen adaylarının matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerini nasıl belirlediklerini ortaya koymak, bu matematiksel görevleri sınıf ortamında nasıl ele almayı tasarladıklarını ve uyguladıklarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak yürütülen çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılının bahar döneminde Karadeniz Bölgesi'ndeki bir ilde bulunan bir devlet üniversitesinde İlköğretim Matematik Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören üçüncü sınıf öğretmen adaylarından 'Matematik Öğretiminde Etkinlik Geliştirme' seçmeli dersini alan dört öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Dolayısıyla araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Katılımcılardan, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından önerilen 8. sınıf ders kitabındaki ve MEB'e bağlı milli eğitim müdürlüklerinin yayımladığı çalışma fasiküllerindeki Üçgenler ünitesinden seçilen dört matematiksel görevin bilişsel istem düzeyini Stein ve Smith (1998) tarafından geliştirilen Matematiksel Görevler Çerçevesi'ni kullanarak gerekçeleri ile belirlemeleri istenmiştir. Ayrıca öğretmen adayları bu görevleri sınıf ortamında uyguladıklarını varsayarak, her bir göreve dair öngördükleri öğrenci yanıtlarını, akıl yürütme süreçlerini veya kavram yanılgılarını içeren hayalî bir ders senaryosu hazırlamışlardır. Araştırmanın yazılı verileri toplandıktan sonra 2022-2023 eğitim öğretim yılının bahar döneminde belirlenen iki devlet okulunda sınıf uygulamalarına dair gözlemler yapılmıştır. Bu süreçte araştırmacı katılımcı olmayan gözlemci rolünde yer almıştır. Elde edilen verilerin analizi betimsel analiz ile yapılmıştır. Toplanan veriler Matematiksel Görevler Çerçevesinde söz edilen düzeylere göre değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının ders senaryolarında matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerini sürdürecek şekilde sorgulamalara ve gerekçelendirmelere yer vermeye çalıştıkları fakat hedeflenen seviyeye ulaşmada zorluklar yaşadıkları görülmüştür. Benzer şekilde sınıf ortamında görevlerin bilişsel istemlerini daha düşük düzeyde ele aldıkları görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarına dayanarak öğretmen yetiştirme programlarına ilişkin önerilerde bulunulmuştur.