Ortaokul matematik öğretmenlerinin matematiksel yaratıcılığa ilişkin algılarının problem oluşturma bağlamında incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin matematiksel yaratıcılığa ilişkin algılarını problem oluşturma bağlamında incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile seçilen 20 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, öğretmenlerin yazılı olarak yanıtladıkları "Matematiksel yaratıcılığı destekleyecek nitelikte üç problem oluşturunuz" yönergesini içeren açık uçlu bir form ve öğretmenlerle yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen toplam 60 problem, Biçer vd. (2024) tarafından geliştirilen analiz çerçevesi ve 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Matematik Öğretim Programı çerçevesi doğrultusunda betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, problem oluşturma sürecinde öğretmenlerin yaratıcılığa dair algılarının çeşitlendiği; ancak büyük çoğunluğunun bu beceriyi sınıf içi uygulamalarda sistematik biçimde yeterince destekleyemediği belirlenmiştir. Bununla birlikte bazı öğretmenlerin özgünlük ve esneklik gibi yaratıcılık bileşenlerini daha sınırlı biçimde yansıttığı gözlemlenmiştir. Oluşturulan problemlerin analizi öğretmenlerin matematiksel yaratıcılığı genellikle farklı çözüm yolları üretme, gerçek yaşamla ilişkilendirme ve problem çeşitliliği sunma gibi unsurlarla ilişkilendirdiklerini ortaya koymuştur. Diğer taraftan, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programı bağlamında yapılan analiz sonucunda problemlerin tüm sınıf düzeylerinde ağırlıklı olarak "Sayılar ve Nicelikler" teması ile ilişkili olduğu, buna karşın "İstatistik ve Olasılık" ile "Dönüşüm Geometrisi" temaları ile ilgili ise çok az sayıda problemin oluşturulduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmen eğitimi programlarında yaratıcı problem oluşturma becerilerinin geliştirilmesine yönelik içeriklerin artırılması önerilmektedir.