Ortaokul öğrencilerinin demokratik tutumlarını yordamada dijital okuryazarlık, 21. yüzyıl becerileri ve kültürlerarası duyarlılığın rolü

Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık, 21. yüzyıl becerileri ve kültürlerarası duyarlılık düzeylerinin demokratik tutumları üzerindeki yordayıcı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bu değişkenler arasındaki ilişkileri ve demografik faktörlere göre farklılıkları analiz ederek eğitim politikalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Nicel araştırma deseninde yürütülen çalışmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya ilinin Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa ilçelerinde öğrenim gören 681 ortaokul öğrencisi (5., 6., 7. ve 8. sınıf) oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Dijital Okuryazarlık Ölçeği, 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ve Demokratik Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık (X̄=4.12), 21. yüzyıl becerileri (X̄=4.14) ve kültürlerarası duyarlılık düzeylerinin (X̄=3.82) yüksek, demokratik tutumlarının (X̄=4.20) ise çok yüksek olduğunu göstermektedir. Regresyon analizi sonuçları, 21. yüzyıl becerilerinin demokratik tutumların en güçlü yordayıcısı olduğunu (β=.55, p<.01), kültürlerarası duyarlılığın da anlamlı ancak daha düşük düzeyde bir yordayıcı olduğunu (β=.16, p<.01) ortaya koymuştur. Dijital okuryazarlığın ise demokratik tutumları anlamlı şekilde yordamadığı belirlenmiştir (β=.02, p=.65). Model, demokratik tutumdaki varyansın %41'ini açıklamaktadır. Bununla birlikte, korelasyon analizleri tüm değişkenler arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, araştırma bulguları, ortaokul öğrencilerinde 21. yüzyıl becerilerinin demokratik tutumların gelişiminde doğrudan ve güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Kültürlerarası duyarlılığın da demokratik tutumlar üzerinde anlamlı ancak daha sınırlı bir katkısı olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, öğrencilerin demokratik değerlerinin geliştirilmesi için eğitim programlarında, 21. yüzyıl becerilerinin yanı sıra kültürlerarası etkileşim fırsatlarının da sistemli bir şekilde desteklenmesi gerektiğine ve bu sürecin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine işaret etmektedir.