Ortaokul öğrencilerinin dijital ortamda ahlaki değerlere yönelik algıları ile siber zorbalık davranışı arasındaki ilişki

Bu araştırmada "Ortaokul öğrencilerinin dijital ortamda ahlaki değerlere yönelik algıları ile siber zorbalık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi" amaçlanmıştır. Araştırma "ilişkisel tarama modeli" kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın Sakarya ilinin Ferizli İlçesinde 2022-2023 öğretim yılı içerisinde resmi devlet okullarında eğitim gören ilköğretim 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise belirtilen evren içerisinden kolay örnekleme yöntemi ile seçilen 196'sı (%50,8) kız, 190'ı (%49,2) erkek olmak üzere 386 birey oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Dijital Ortamlarda Ahlaki Değer Algıları Ölçeği, Siber Zorbalık Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde dijital ortamlarda ahlaki değer algıları ölçeği için bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (one way-ANOVA) ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Siber zorbalık ölçeği için ise Mann Whitney U Testi, Kruskall Wallis H Testi ve Spearman Korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde katılımcıların dijital ortamlarda ahlaki değerlere dönük algı alt boyutu olan hakkaniyet-sorumluluk 'ta anne-baba eğitim seviyesi, internette kimlik gizleme, izinsiz fotoğraf paylaşımı, siber zorbalığın kötü olup olmadığı, siber zorbalığa maruz kalma ve arkadaş ilişkilerin de farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Merhamet-dürüstlük alt boyutunda sınıf seviyesi, okulun bulunduğu yer, anne-baba eğitim seviyesi, internet kullanım süresi, akıllı telefon sahibi olma, bilgisayar sahibi olma, internette kimlik gizleme, güvenli internet bilgisi, siber zorbalığa maruz kalma ve arkadaş ilişkilerin de farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Mahremiyet-nezaket alt boyutunda yaş, okulun bulunduğu yer, anne eğitim seviyesi, güvenli internet bilgisi, siber zorbalığa maruz kalma ve arkadaş ilişkilerin de farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Dijital ortamlarda ahlaki değerlere dönük algı toplamda ise yaş, sınıf seviyesi, anne-baba eğitim seviyesi, internet kullanım süresi, internette kimlik gizleme, güvenli internet bilgisi, izinsiz fotoğraf paylaşma, siber zorbalığın kötü olup olmaması, siber zorbalığa maruz kalma ve arkadaş ilişkilerin de farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların siber zorbalık puanlarının sınıf seviyesi, anne-baba eğitim seviyesi, internet kullanım süresi, akıllı telefon sahibi olma, bilgisayar sahibi olma, internette kimlik gizleme, izinsiz fotoğraf paylaşma, siber zorbalığın kötü olup olmaması ve arkadaş ilişkilerin de farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Dijital ortamlarda ahlaki değerlere dönük algı ve alt boyutları ile siber zorbalık arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuç olarak; ahlaki değerlere dönük algıdaki yükselmenin siber zorbalığa azaltıcı etkisi olduğu söylenebilir.