Ortaokul öğrencilerinin matematik başarı duyguları ile ebeveyn destek ve başarı baskısı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin matematik dersine yönelik başarı duygularıyla, ebeveynlerinden algıladıkları akademik destek ve başarı baskısı arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel model ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Akdeniz Bölgesi'nde yer alan bir ilin merkez ilçesindeki tesadüfi örnekleme ile seçilen 362 ortaokul öğrencisi (182 kız, 180 erkek) oluşturmuştur. Bu araştırmada veri toplamak amacıyla Öğrenci Kişisel Bilgi Formu, Matematik Başarı Duyguları Ölçeği, Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Spearman Korelasyon Analizi, Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis H Testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin başarıya yönelik duygularının yalnızca bireysel özelliklerinin bir sonucu olmadığını; ebeveyn tutumları ve cinsiyet, sınıf seviyesi ve anne-baba eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlere bağlı olarak da anlamlı şekilde farklılaştığını ortaya koymuştur. Öğrencilerin en yüksek ortalamaya sahip başarı duygularının öğrenme sonrası ve sınav sürecinde hissedilen keyif ile gurur olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ebeveyn akademik desteğinin, öğrencilerin olumlu başarı duyguları ile pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler taşıdığı tespit edilmiştir. Buna karşılık ebeveyn baskısı arttıkça öğrencilerin keyif ve gurur gibi olumlu duygularında azalma; öfke, kaygı, can sıkıntısı, umutsuzluk ve utanç duygularında artış görülmüştür. Cinsiyete dayalı yapılan analizlerde, ebeveyn desteği ve başarı baskısında anlamlı farklılık görülmemesine rağmen bazı başarı duygularında anlamlı farklılıklar görülmüştür. Sınıf düzeyi açısından elde edilen verilerde, sınıf düzeyi yükseldikçe olumsuz duyguların arttığı olumlu duyguların azaldığı saptanmıştır. Aynı zamanda ebeveyn tutumlarının da sınıf düzeylere göre farklı şekillendiği görülmüştür. Araştırma bulguları doğrultusunda, ebeveynlerin eğitim düzeyi arttıkça çocuklarına yönelik destekleyici bir tutum sergilediği ve uyguladıkları baskı düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda eğitim sürecinde öğrenci, aile ve çevrenin birlikte ele alınması, başarıya yönelik olumlu duyguların artırılması ve olumsuz duyguların azaltılması gerekmektedir.