19. yüzyıl Yıldız Sarayı Albümleri ışığında Akdeniz uygarlıkları kültürel mirası

19. yüzyılda, Avrupa'da yaşanan sanayi devrimi ardından gelişen aydınlanma hareketleri ile entelektüel bilinç yükselir, batı varoluşunu doğuya bağlar, köklerini Antik Yunan ve Roma'da arar, böylelikle Oryantalizm akımı ortaya çıkar. Bu dönemde bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapılabilmesi için çeşitli enstitüler kurulur. Bu gelişmelerin yanı sıra dönemin önemli siyasi güçleri olan İngiltere, Fransa ve Almanya Doğu coğrafyasındaki zengin kültürel mirasa sahip olma dürtüsü ile hareket ederler. Hedefteki topraklar, daha çok Akdeniz'in doğusudur. 1840 yılında fotoğraf makinasının icadı ile, seyahat edip, gördüklerini fotoğraf karesinde sabitlemek dönemin en popüler aktivitesi haline gelir. Bu sayede doğuya seyahat eden gezgin fotoğrafçılar vasıtası ile geniş bir koleksiyon elde edilirken bu gelişmelerden geri kalmak istemeyen Osmanlı imparatorluğunda Sultan II. Abdülhamid'in (1876-1909) yönetiminde yenilik hareketleri gözlenir. Sultan, istihbarat, propaganda ve keşfetme arzusuyla imparatorluğun dört bir yanına ayrıca dönemin güçlü ülkelerine fotoğrafçılar gönderir. Gezginlerden elde edilen fotoğrafların yanı sıra hediye gelen fotoğraflar ile sultanın koleksiyonu gelişir. Osmanlı imparatorluğu, döneminde nadir bulunacak ve tarihe ışık tutacak bir fotoğraf koleksiyonuna sahip olurken, dönemin önemli ülke ve kültürlerine ait 19. yüzyılın görsel tarihine önemli bir armağan bırakır. Günümüze değin süren savaşlar, doğal tahribatlar ve göçler ile değişen sınırlar, söz konusu fotoğrafları günümüzde önemli birer belge haline getirmiştir. Akdeniz uygarlıklarının zengin kültürel mirasının yansıtıldığı binlerce fotoğrafı içeren Yıldız Albümleri 19. yüzyıla ait değerli bir kaynak niteliğindedir ve bu zengin görsel veri sosyal, ekonomik, siyasi ve kültürel okumalarının yanında kültürel miras konusunda geçmişe dönük incelemeler yapmaya olanak sağlamasının yanı sıra, Akdeniz coğrafyasında yaşayan günümüz toplumları için de birleştirici bir ortak mirastır.