Ortaokul öğrencilerinin spor branşlarına göre kişilik özelliklerinin incelenmesi: Osmaniye örneklemi

Bu araştırmanın amacı, Osmaniye il merkezindeki ortaokulda öğrenim gören ve takım sporları ile uğraşan sporcu öğrencilerin spor branşlarına göre kişilik özellikleri arasındaki farkın incelenmesidir. Çalışmaya 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Osmaniye ilinde ortaokulda öğrenim gören ve takım sporları ile uğraşan 190 kız (% 38.2) ve 239 (% 48.1) erkek olmak üzere toplam 429 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırma için gerekli veriler kişisel bilgi formu ile Gençöz ve Öncül (2012) tarafından geliştirilen "Türk Kültüründe Geliştirilmiş Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği" yoluyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin genel olarak dışadönüklük, sorumluluk ve geçimlilik/uyumluluk özelliklerinin yüksek düzeyde, duygusal tutarsızlık, gelişime açıklık ve olumsuz değerlik özellikleri ise orta seviyede tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin temel kişilik özellikleri cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde, yalnızca dışadönüklük alt boyutu açısından kız öğrencilerin erkeklere göre daha yüksek dışadönüklük özelliği gösterdiği görülmüştür. Bununla birlikte sorumluluk, geçimlilik/uyumluluk, duygusal tutarsızlık, gelişime açıklık, olumsuz değerlik alt boyutlarında cinsiyete bağlı olarak anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Öğrencilerin sınıf değişkenine göre kişilik özellikleri incelendiğinde; dışa dönüklük, sorumluluk, duygusal tutarsızlık ve gelişime açıklık alt boyutlarında sınıf değişkenine bağlı olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiş, geçimlilik/uyumluluk ve olumsuz değerlik alt boyutlarında ise anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Öğrencilerin spor yaşı değişkenine göre kişilik özellikleri incelendiğinde ise dışa dönüklük, geçimlilik/uyumluluk ve duygusal tutarsızlık alt boyutlarında anlamlı farklılık görülürken, sorumluluk, gelişime açıklık ve olumsuz değerlik alt boyutlarında ise spor yaşı açısından anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Öğrencilerin yapmış oldukları spor branşı açısından ise kişilik özelliklerinin tüm alt boyutlarında anlamlı farklılıklara rastlanmıştır. Buna göre; futbol branşı ile uğraşan öğrencilerin dışadönüklük düzeyinin hentbol, basketbol ve voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hentbol branşı ile uğraşan öğrencilerin dışa dönüklük düzeylerinin de basketbol ve voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha düşük seviyede olduğu görülmüştür. Ayrıca voleybolcuların sorumluluk düzeylerinin, futbolculara göre daha düşük seviyede olduğu belirlenmiştir. Geçimlilik/uyumluluk düzeylerinin ise futbol branşı ile uğraşan öğrencilerin, hentbol ve basketbol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Duygusal tutarsızlık boyutunda ise futbol branşı ile uğraşan öğrencilerin duygusal tutarsızlık düzeylerinin, hentbol, basketbol ve voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha düşük olduğu, bunun yanında basketbol branşı ile uğraşan öğrencilerin duygusal tutarsızlık düzeylerinin voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Basketbol branşı ile uğraşan öğrencilerin, voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha yüksek gelişime açıklık düzeyine sahip oldukları belirlenmiştir. Olumsuz değerlik alt boyutunda ise basketbol branşı ile uğraşan öğrencilerin olumsuz değerlik düzeylerinin, hentbol, futbol ve voleybol branşı ile uğraşan öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür.