Ortaokul öğretmenlerinin lider-üye etkileşimlerinin örgütsel mutluluklarına etkisinde okul müdürlerinin başvurduğu kontrol mekanizmalarının aracılık rolü

Bu araştırmanın amacı; lider-üye etkileşiminin örgütsel mutluluğa etkisinde, okul müdürlerinin başvurduğu kontrol mekanizmalarının aracılık rolünü, ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma evreni, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinin Anadolu Yakası'ndaki resmî ortaokullarda görev yapan öğretmenlerdir. Kolayda örneklem ile Üsküdar, Ümraniye ve Sultanbeyli ilçelerindeki kamu ortaokullarındaki öğretmenlerden veriler toplanmıştır (n=776). Lider-Üye Etkileşimi, Okul Müdürlerinin Başvurduğu Kontrol Mekanizmaları ve Örgütsel Mutluluk ölçekleriyle toplanan veriler analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin örgütsel mutluluk algıları ''sıklıkla'', lider-üye etkileşimi algıları ''katılıyorum'' ve okul müdürlerinin başvurduğu kontrol mekanizmaları algıları "çoğu zaman" olarak belirlenmiştir. Korelasyon analizi ile alt boyutların birbirleriyle anlamlı ilişkileri olduğu; Lider-Üye Etkileşimi ile Örgütsel Mutluluk arasında pozitif yönlü ve orta kuvvette anlamlı; Lider-Üye Etkileşimi ile Okul Müdürlerinin Başvurduğu Kontrol Mekanizmaları arasında zayıf kuvvette, pozitif yönde anlamlı; Okul Müdürlerinin Başvurduğu Kontrol Mekanizmaları ile Örgütsel Mutluluk arasında zayıf, anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Mancova ile alt boyutların birbirini etkileme düzeyleri incelenmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile aracılık ilişkisi ve ölçeklerin birbirini yordama düzeyleri incelenmiştir. Buna göre; okul müdürlerinin başvurduğu kontrol mekanizmalarının, lider-üye etkileşiminin örgütsel mutluluğa olan etkisinde kısmi düzeyde, zayıf, anlamlı ve pozitif aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel olarak Lider-Üye Etkileşiminin Örgütsel Mutluluk üzerinde güçlü, pozitif ve anlamlı; Okul Müdürlerinin Başvurduğu Kontrol Mekanizmaları üzerinde orta düzeyde, pozitif ve anlamlı; Okul Müdürlerinin Başvurduğu Kontrol Mekanizmalarının Örgütsel Mutluluğa olan etkisinin zayıf, pozitif ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Formel ve informel kontrol mekanizmalarının aracı rolü Hayes modeli ile incelenmiş, dolaylı olarak formel kontrol mekanizmalarının pozitif ve anlamlı; informel kontrol mekanizmalarının pozitif ve anlamlı fakat her iki boyutun birlikte negatif yönde, kısmi düzeyde, zayıf ve anlamlı aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Bulgular literatür bağlamında tartışılarak çıkan sonuçlar doğrultusunda öneriler sunulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Okul müdürlerinin başvurduğu kontrol mekanizmaları, Örgütsel mutluluk, Lider-üye etkileşimi, Okul müdürü, Öğretmen