Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik ve anlaşılabilirliği

Bu araştırmada, ilköğretim 5-8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin sözcük ve kelime uzunlukları ve metinlerdeki sözcüklerinin kullanım sıklığına göre okunabilirlik düzeyleri incelenmiştir. Bunun için Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlikleri ile ilgili uzman görüşüne başvurulmuştur. Bu metinler üzerinde çıkartmalı okunabilirlik işlemi uygulanarak okunabilirlik durumları metin türü, kelime ve cümle uzunlukları, sınıf ve cinsiyet değişkenleri açısından belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada betimsel araştırma yöntemi ve tarama tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda 5-8. sınıf öğrencilerinin öyküleyici metinleri bilgilendirici metinlere göre daha kolay okuduğu gözlemlenmiştir. Sınıf seviyelerine göre değerlendirildiğinde 6.sınıf ders kitabındaki metinlerin diğer ders kitaplarına göre daha kolay okunduğu gözlemlenmiştir. Kelime sıklığı ile okunabilirlik düzeyi arasında anlamlı bir fark tespit edilmiş, yaygın olan kelimelerden oluşan metinlerin daha rahat anlaşıldığı görülmüştür. Bir diğer bulguya göre metinlerin cümle uzunluğu 13 sözcüğü aşınca okunabilirlik puanında anlamlı düşüşler olmuş ve metinlerin okunabilirliğini en çok etkileyen değişkenin ortalama cümle uzunlukları olduğu tespit edilmiştir. Ders kitaplarına alınacak metinler, sadece uzman görüşü ile belirlenmemeli, ders kitapları için metin seçiminde güvenilirliği artıran farklı yöntemlerden de yararlanılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Türkçe ders kitapları, okunabilirlik, anlaşılabilirlik, okuma, metin seçimi, kelime uzunluğu, cümle uzunluğu.