Ortaokullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin İngilizce öğrenirken yaşadıkları kaygı düzeyinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmada ortaokullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin İngilizce öğrenirken yaşadıkları kaygı düzeyi incelenmiştir. Ayrıca mülteci öğrencilerin bu kaygıyla nasıl başettikleri belirlenmeye çalışılmış, bu öğrencilerin dersine giren İngilizce öğretmenlerinin bu konuyla ilgili düşüncelerine yer verilerek bu kapsamda yaptıkları çalışmalar, kullandıkları yöntem ve teknikler, karşılaştıkları problemler ve bu problemlerle nasıl başettikleri araştırılmıştır. Yöntem: Ortaokullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin İngilizce öğrenirken yaşadıkları kaygı düzeyinin incelenmesini amaçlayan bu araştırmada, karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemi kapsamında, mülteci öğrencilere Horwitz, Horwitz ve Cope tarafından 1986 yılında tasarlanan "Yabancı Dil Sınıf Kaygısı Ölçeği (YDKÖ)" uygulanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kapsamında anket uygulandıktan sonra mülteci öğrencilerin derslerine giren toplam 10 İngilizce öğretmeniyle ve bu öğretmenlerin dersine girdiği, bir kız ve bir erkek öğrenci olmak üzere toplam 20 öğrenciyle önceden hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Bulgular: Araştırmanın sonunda ortaokullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin yaşadıkları iletişim kaygısı, olumsuz değerlendirilme korkusu, sınav kaygısı ve toplam kaygı orta düzeyde bulunmuştur. Toplam kaygıda ve alt grup kaygılarda, erkeklerin kızlardan daha kaygılı olduğu görülmüştür. Mülteci öğrencilerin yaşadıkları kaygı ile çeşitli değişkenler arasında anlamlı farklılıkların olup olmadığı test edilmiş ve kaygı ile anavatan ve Türkiye'de bulundukları süre arasında anlamlı bir fark bulunmuş; kaygı ile sınıf seviyeleri, yaş ve cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda, öğrencilerin hedef dili öğrenme amaçları, onların motivasyonlarını etkileyen faktörler, hedef dili öğrenirken yaşanan zorluklar, bu zorluklarla başetme yolları, öğrencilerin dil öğrenme sürecinde öğretmenlerinden beklentileri, en başarılı olunduğu düşünülen beceriler ve dil öğrenirken etraftakilerin düşüncelerinin etkileri hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda ise mülteci öğrencilerle yaşanan sorunlar, bu sorunlarla başetme yolları, öğretmenlerin gözüyle mülteci öğrencilerin yaşadığı sorunlar, öğrencilere sorunlarla başedebilmeleri için yapılanlar, öğrencilerin aileleriyle iletişim, öğrencilerin dil becerilerindeki yeterlilikleri ve öğrencilerin dil becerilerini geliştirmeleri için yapılanlar hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışmada öğrencilere uygulanan YDKÖ anketi sonucunda öğrencilerin kaygı düzeylerinin orta seviyede olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin cinsiyetleri, yaşları ve sınıf düzeyleri ile kaygı düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar bulunamamıştır. Iraklı öğrencilerin Afganistan'dan gelen öğrencilere göre daha fazla iletişim kaygısı ve olumsuz değerlendirme korkusu yaşadıkları sonucuna varılmıştır. Iraklı öğrencilerin diğer ülkelerden gelen öğrencilere göre daha fazla sınav kaygısı yaşadıkları, Iraklı öğrencilerin toplam kaygı düzeylerinin diğer ülkelerden gelen öğrencilere göre daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye'de 1-4 yıl arasında bulunan öğrencilerin kaygı düzeyleri diğer öğrencilerden daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada mülteci öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda ortaokullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin İngilizceyi yurt dışında çıktıklarında iletişim kurabilmek, iş bulabilmek, eğitimine katkı sağlamak ve internet üzerinden oyun oynamak için öğrendikleri sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin öğrenim sürecinde yaşadıkları zorlukların pratik yapacak zaman ve imkanlarının olmaması, nasıl cümle kuracaklarını bilmemeleri, yabancı ve zor konular, okul dışında destekleyecek birinin olmayışı, bilinmeyen kelimelerin çokluğu, kaynaklara erişim sorunu, farklı anadilden gelmeleri olduğu sonucuna varılmıştır. Mülteci öğrenciler kendilerini en çok sırasıyla okuma, dinleme, konuşma, yazma ve dil biligisinde başarılı görmektedirler. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda öğretmenlerin mültecilerle yaşadıkları sorunların öğrencilerle anlaşabilecekleri ortak bir dilin olmayışı, okuma-yazma bilmemeleri, öğrenmeye karşı isteksizlik, içe kapanık olmaları, disiplin sorunları olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin gözüyle öğrencilerin yaşadıkları en önemli problemlerin ekonomik sorunlar, dil uyuşmazlığı, kültürel uyuşmazlık, okuldan ve evde destekten mahrum kalma olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin bu sorunlarla başedebilmeleri için onları dil kullanmaya teşvik ettikleri, okuma-yazma kurslarına yönlendirdikleri, yaşadıkları olumsuz deneyimlerle başedebilmeleri için onları rehberlik servisine yönlendirdikleri sonucuna varılmıştır Araştırmanın sonuçlarına bakarak mülteci öğrencilerin dil öğrenme sürecine başlamadan hem Türkçe eğitimi almaları hem de okuma yazma bilmeyen çocuklar için okuma yazma eğitimlerinin verilmesi önerilebilir. İngilizce öğretmenlerinin bu süreçte işlerine yarayabilecek, mültecilerin yaşadıkları problemler ve bu problemlere yönelik yapılabilecek çalışmalarla ile bilgilendirme çalışması yapılması önerisi de getirilebilir. Mülteci öğrencilerin karşılaştıkları bilişsel ve psikolojik zorluklarla başedebilmeleri adına destekleyici kurslar verilebilir. Mülteci öğrencilerin İngilizce öğreniminde akademik, bilişsel ve davranışsal ölçme değerlendirmelerinin yapılarak gelişimleri kontrol edilebilir. Ayrıca mülteci öğrencilere eğitim-öğretim sürecinde dil öğrenmeye yönelik kaynaklar temin edilmesi önerilebilir. Son olarak mülteci öğrencilerin ailelerine yönelik dil kursları ve eğitimlerin verilmesi önerisinde bulunulabilir. Anahtar kelimeler: Mülteci Öğrenciler, Kaygı, Yabancı Dil, Yabancı Dil Kaygısı,