OSB'li çocuklara yüz ifadelerinden duygu tanıma becerisi kazandırmada eşzamanlı ipucuyla sunulan gömülü öğretim uygulamalarının etkililiğinin incelenmesi

Otizmli çocukları diğerlerinden ayıran birçok özellik bulunmaktadır. Bu çocukların ayırt edici ve aynı zamanda karakteristik özelliklerinden biri de sosyal iletişim ve etkileşim becerilerindeki sınırlılıklardır. Otizmli çocuklarda duyguları tanımada yaşadıkları güçlükler pek çok araştırmada incelenmiş ve yüz ifadelerinden duyguları tanıma yetersizliklere sahip oldukları görülmüştür (Baron-Cohen, 1991). Otizmli çocukların sosyal yaşamda yaşadıkları etkili iletişim gerçekleştirememe, karşılıklı sohbet başlatma ve sürdürmede zorluk yaşama, konuşmaya uygun konular bulamama (Hale ve Tager-Flusberg, 2005), sosyal ifadeleri anlamama, başkalarının ilgilerini ve sevinçlerini paylaşamama (Atwood, 2000) gibi sorunların temelinde duyguları tanımadaki yetersizlikler yatmaktadır. Araştırmada eşzamanlı ipucu yöntemi ile sunulan gömülü öğretim uygulamalarının, OSB'li çocukların yüz ifadelerinden duygu tanıma becerisini kazanmalarına, uygulama oturumları sona erdikten sonra kazandıkları bu beceriyi korumalarına ve farklı materyaller ve farklı ortamlarda bu beceriyi sergileyebilmeleri üzerine etkililiği incelenmiştir. Bu araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni yüz ifadelerinden duygu tanıma becerisidir. Bağımsız değişkeni ise eşzamanlı ipucu ile sunulan gömülü öğretim uygulamalarıdır. Araştırmaya yaşları 8 olan üç OSB'li çocuk katılmıştır. Araştırmanın her aşamasında uygulama güvenirliği ve gözlemciler arası güvenilirlik verileri toplanmıştır. Bu bağlamda araştırmanın uygulama gü venirlik katsayısı ile gözlemcilerarası güvenirlik katsayısı %100 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, araştırmaya katılan üç OSB'li çocuğun ebeveynlerinden araştırma hakkındaki görüşlerini öğrenmek amacıyla sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Bulgular, eşzamanlı ipucu işlem süreciyle sunulan gömülü öğretim yönteminin, OSB'li çocuklara yüz ifadelerinden duygu tanıma becerisinin kazandırılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca OSB'li çocuklar kazandıkları bu beceriyi farklı ortam ve farklı materyaller ile de genelleyebilmiş olup bu becerileri öğretim oturumları sona erdikten 7, 14 ve 21 gün sonra da sürdürdükleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yüz ifadeleri, duygu tanıma, eşzamanlı ipucu ile öğretim, gömülü öğretim.