Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bigalı bir âlim: Mustafa Lütfi Efendi ve evrak-ı metrûkesi

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın getirdiği ağır sonuçlardan biri de şüphesiz ki eziyet altında olan Müslüman ve Türk nüfusunun 93 Harbi'nden itibaren aşama aşama Anadolu'ya gerçekleştirdiği göçlerdir. Bir milyona yakın kişinin göç ettiği tahmin edilen bu harpten sonra vatanını terk etmek zorunda kalanlar arasında, küçük yaşlarda Bulgaristan'ın Şumnu kasabası Akyar köyünden Çanakkale'nin Biga ilçesi Çeltik köyüne göç eden Mustafa Lütfi Efendi ve ailesi de yer almaktadır. Bigalı Mustafa Lütfi Efendi, r.1297/m.1881 yılında Şumnu Akyar köyünde Koca İsmail ve Meryem Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Çocukluğunun bir kısmını Çeltik'te geçirdikten sonra ilim tahsili için köy halkı tarafından yetimlerin eğitim aldığı İstanbul'daki Darüşşafaka'ya gönderilmiştir. Bununla birlikte medrese tahsili görmüş, 15-16 yıllık bir eğitim hayatını tamamladıktan sonra otuzlu yaşlarda vazifesini ifa etmek üzere Biga'ya geri dönmüştür. Mustafa Lütfi Efendi, bir muallim ve imam-hatip olarak hayatını sürdürmüş, bu resmî görevleri dışında köyüne ve çevresine çeşitli hizmetlerde bulunmuştur. Kur'an ve sünnet çizgisinde yaşamaya gayret etmiş, hayatını ilim öğrenmeye, öğretmeye ve hizmet etmeye adamış olan Mustafa Lütfi Efendi, gizli kalmış muhacir bir Osmanlı âlimidir. Yaşadığı bölgenin ve zamanın şartlarına göre kendisini çok iyi yetiştirmiş, ardında zengin bir kütüphane, vaaz-hutbe notları, telif ve istinsah ettiği eserler bırakmıştır. Aynı zamanda bulunduğu muhitteki ulema ile yakın irtibat içerisinde olmuş, adeta etrafında bir halka oluşturarak bölgede ilmî faaliyetlerin canlandırılmasına ve sürdürülmesine büyük katkı sağlamıştır. Böylece yaptığı çalışmalar, yetiştirdiği talebeler ve irşad faaliyetleriyle tanınan bir sima olmuştur. Gerek şahsiyeti gerekse de ilmi yönüyle halk tarafından derin bir saygı gören Mustafa Lütfi Efendi, 17 Ocak 1964 tarihinde Çeltik köyünde vefat etmiştir. Anahtar Kelimeler: Biga, Bigalı Mustafa Lütfi Efendi, Çeltik Köyü, Medrese, Muallim, İmam, İlim, Talebe