Osmanlı Devleti'nde akli yetersizlik ve ruh sağlığı tedavi usulleri üzerine bir inceleme (17-18 yy.)

Sağlık, geçmişten günümüze insan yaşantısında her şeyden önemli kabul edilmiştir. Sağlık denildiğinde akla vücut sağlığının yanında ruh sağlığı da gelmelidir. İnsan vücudunun sistematik olarak bir işleyişi ve düzeni vardır. Bu düzen bozulduğunda bedensel ve ruhsal çeşitli hastalıklar ortaya çıkmaktadır. Tarihten bugüne kadar toplumlarda bedensel rahatsızlıklar yanında çeşitli psikolojik hastalıklar da kendini göstermiştir. Psikolojik rahatsızlığı olan ve toplumsal normların dışında davranış sergileyen insanlar "deli" veya derecesine göre farklı isimlerle anılmıştır. Psikolojinin bir bilim olarak doğması XIX. yüzyılı bulmuştur. Ancak XIX. yüzyıldan önce de çeşitli bilim insanları ve doktorlar tarafından psikolojik rahatsızlıkları olanlar tedavi edilmeye çalışılmıştır. Bu anlamda Türk-İslam ülkelerinde hastaların davranışlarının daha detaylı incelenebilmesi ve tedavi edilebilmesi için darüşşifalar açılmıştır. Keza aynı gerekçeyle bimarhane adı verilen tıp kurumları da tesis edilmiştir. XVII. ve XVIII. yüzyılda Osmanlı ülkesinde halkta veya yöneticiler arasında çeşitli psikolojik rahatsızlıkların mevcut olduğu görülmektedir. Yapılan tahliller doğrultusunda psikolojik rahatsızlığın teşhisi konulmaya çalışılmış, ardından hastalığa uygun tedavi usulleriyle tedavi edilmeye çalışılmıştır. Bu tedavi usulleri arasında ses, su ve ilaç ile tedavi yöntemleri sayılabilir. Bu çalışmada XVII. yüzyılın sonu ve ağırlıklı olarak XVIII. yüzyılda Osmanlı ülkesinde toplumun ruh sağlığı, akli yetersizlikler ile kullanılan tedavi usulleri incelenmiştir. Araştırma, Osmanlı ahalisinin ve yöneticilerin psikolojik durumuna, hastalıkların tedavi usullerine ve tedavi kurumlarına ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Çalışmada psikolojinin bir bilim olarak doğuşuna da değinilerek psikolojinin çeşitli kavramları açıklanmaya çalışılmıştır.