Osmanlı Devleti'nde saltanat arabaları

Saltanat arabaları, Osmanlı Sarayı'nda tören ve seyahat amaçlı kullanılan arabalardır. Bu arabalar özelde padişaha genelde Osmanlı hanedanına aittir. Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyıla kadar araba kullanımı kadınlara özgü olarak algılanmaktadır. Erkek hanedan üyeleri ise 19. yüzyıla kadar olağanüstü durumlarda arabayı tercih etmektedirler. Padişahların ve kadın sultanların kullandığı saltanat arabaları koçu, hınto, katipodası, kupa, talika, landon ve fayton olarak isimlendirilmektedir. Bu arabaların dışında sarayda kullanılan ancak seyahat edilmeyen arabalar da mevcuttur. 18. yüzyıldan sonra yaşanan teknolojik gelişmeler ve toplumsal olaylar neticesinde arabanın hızı ile atın hızı hemen hemen aynı sürate ulaşmaktadır. 19. yüzyılda Osmanlı payitahtına Avrupa'dan elçilerin gelip gitmesi ve yabancı ülkelere düzenlenen geziler araba kullanımının Osmanlı topraklarında yaygınlaşmasını sağlamıştır. Araba kullanımındaki algının değişimi ile birlikte erkekler ve tebaa arasında araba kullanımı artmıştır. Padişahların seyahatlerinde at yerine arabayı tercih etmesi de yaşanan değişim ve gelişmelerin yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamız, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi kaynaklarına dayanmaktadır. Bu kaynaklardan yararlanılarak arabaların hanedan içerisindeki kullanımı incelenecektir. Bunun yanında ikinci el kaynaklar, seyahatnameler ve kroniklerde yer alan bilgiler ile konu derinleştirilecektir. Anahtar Kelimeler: Araba Kapısı, Koçu, Kupa, Landon, Saltanat Arabaları