Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki otellere yönelik konaklama harcamaları ve otellerin iktisadi fonksiyonları (1894-1910)

Osmanlı Devleti tarih boyunca birçok insanın çeşitli sebeplerle gelip misafir olarak ağırlandığı önemli bir devlet olmuştur. İstanbul ise hem Osmanlı Devleti'nin başkenti olması sebebiyle hem de dini ve ticari niteliğinden dolayı birçok insanın buraya gelmesine vesile olmuştur. Gelen insanların ağırlanması için Osmanlı başkentinde çeşitli konaklama yerleri bulunuyordu. 19.yy'ın ortalarına doğru da açılmaya başlanan oteller ile konaklama kültürü daha modern bir hal almış ve işlevi çoğalmıştır. İşte bu otellerde konaklayan misafirlerin, otel masrafı içindeki tüm giderleri devlet tarafından karşılanıyordu. Bu çalışmada da büyük otellerin açılmaya başlandığı 1894 senesinden, sultan 2. Abdülhamit'in tahtan inişinin hemen ertesi yılı olan 1910'a kadarki masraflar incelenmiştir. Başlangıç olarak 1894 senesini seçmemizdeki en önemli neden ise büyük otel işletmelerinin bu seneden sonra açılmaya başlamasıdır. Özellikle bu tarihten sonra devletin yaptığı konaklama harcamaları ve ödenen paraların niteliği tezimizin temelini oluşturmaktadır. Tezimizi daha önceki Osmanlı konaklama sektörü çalışmalarından ayıran kısmı ise konuya iktisadi bir açıdan bakmamızdır. Özellikle amacımız Osmanlı'nın son dönemlerinde faaliyete geçen ve konaklamanın büyük bir çoğunluğunu oluşturan otelleri inceleyerek devletin buralara ödediği paraları gün yüzüne çıkarmaktır. Devlet arşivlerinden yararlanılarak toplanan belgeler ile 1894-1910 seneleri arasındaki masrafların toplamı, otellerin kestiği faturalar, devletin yaptığı masraf cetvelleri raporları derlenmiş ve bu tarihler arasında otellerin iktisadi faaliyeti ortaya konmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Osmanlı konaklama yapıları, otellerde konaklayanlar ile ilgili bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte hangi ülkeden misafir gelmiş ise o devlet ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'da 1894-1910 seneleri arasında çeşitli otellerde yurt dışından veya yurtiçinden gelen kişilerin konakladığını ve önemli masrafların yapıldığını göstermiştir. İncelediğimiz faturalar ile otellerin konaklama hizmeti dışında birçok hizmeti de sağladığı anlaşılmıştır. Aynı zamanda bu belgelerdeki masrafların çok farklı kalemlerden oluştuğu ve değişkenlik gösterdiği anlaşılmıştır. Elde ettiğimiz veriler ile otellerin kullanım oranları birbirleri ile kıyaslanıp dönemin en çok kullanılan otelleri ortaya çıkarılmıştır. Aynı zamanda otellerin konaklama yapıları olmasının dışında birçok iktisadi ve sosyal faaliyete ev sahipliği yaptığı ve toplumun gündelik hayatında önemli bir yer tuttuğu belirlenmiştir.