Osmanlı Donanmasında Mesûdiye Kalyonu (1799-1861)

Osmanlı donanmasında yer alan savaş gemilerinde kadırganın yerini 17. yüzyıldan itibaren kalyonlar almaya başlamıştır. Donanmada artık bir değişim ve dönüşüm süreci başlamış, kürekli kadırgaların yeterli olmadığı anlaşılmış, yelkenli savaş gemilerinin gereksinimleri ortaya çıkmıştır. Bu değişimde ana etkenlerden birisi gelişen savaş gemileri karşısında donanmanın paralel ölçüde gelişimine katkı sağlamaktır. Savaş gemileri bir devletin denizlerdeki ileri karakolu ve denizleri ile kıyılarının ve deniz ticaretinin güvenliğinin sağlanmasında katkı sağlayan ana unsurlardır. Osmanlı donanmasında bu görevi başta kalyonlar olmak üzere birçok farklı tip gemiler icra etmiştir. Akdeniz, Adalar denizi ve Karadeniz'de icra edilen keşif gözetleme faaliyetleri ile düşman devletlerle yapılan savaşlarda belirleyici unsur olarak kalyonlar ön plana çıkmaktadır. Bu tezin hazırlanmasındaki ana amaç Osmanlı donanmasının en etkili ve caydırıcı savaş gemilerinden olan kalyonlardan biri olan ve döneminde inşa edilen en büyük ikinci ve en uzun süre görevde kalan Mesudiye kalyonunun inşa ve fesih süreci içerisinde donanmadaki faaliyetlerini tüm yönleriyle birlikte ele almaktır. İnşa süreci, kalyonun temel özellikleri, personelin maaşları, geminin faaliyetleri ve kaptanları, onarım süreçleri ile fesih süreci kapsamlı olarak ele alınmıştır. Bu süreçlerin incelenmesi sonucunda Osmanlı donanmasında gemi inşa teknolojisi ve üretim kapasitesi, personel yeterlilikleri, donanmaya bakış açısı ile verilen önemin derecesinin incelenmesi sonucunda III. Selim döneminde gözle görülür bir şekilde modernleşme adımlarına ayak uydurulmaya çalışıldığı görülmüştür. Yine bu değişimin paralelinde donanmada modern gemi inşa faaliyetleri ve donanmanın gelişimine katkı sağlamak üzere yabancı gemi inşa mühendislerinden faydalanılmış, ayrıca bahriye personelinin eğitiminde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Klasik yöntemler kullanılarak yapılan gemi inşa faaliyetleri yerini zamanla modern tekniklerin kullanılmasına bırakmıştır.