Osmanlı emekçilerinin mali ve iktisadi koşullara tepkileri: Beyrut'ta çalışanlar ve madunlar (1890-1914)

Emek tarihi alanı, Osmanlı çalışmaları arasında uzun bir süre ihmal edilen bir alan olarak kalmıştır. 1990'lara kadar arşiv belgeleriyle çalışma yapılmamış ve çalışmalar genel olarak sendikal faaliyetler ve işçi hareketleri etrafında şekillenmiştir. Bu çalışmada, yeni emek tarihi yaklaşımları ele alınarak, Osmanlı emek tarihi yazımı üzerindeki yansımaları incelenmiş ve bu yaklaşımlar doğrultusunda 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun mali ve iktisadi koşulları karşısında emek kesimlerinin ortaya koyduğu tepkiler konu edinilmiştir. Çalışmanın temel hipotezlerinden biri olarak, emek hareketlerinin sadece merkezde değil taşrada da gerçekleştiğini göstermek amacıyla Beyrut vilayeti örneği seçilmiştir. Osmanlı çalışma hayatının bir ayağını oluşturan işçiler, tepkilerini genellikle grev yöntemiyle, diğer bir ayağını oluşturan memurlar ise görev yerini terk etme ve iş bırakma gibi eylemlerle ifade etmiştir. Çalışma hayatının kırsal ayağını oluşturan köylüler ise bulundukları mevcut olumsuz şartları şikâyet dilekçeleriyle merkezi idareye bildirmişlerdir. Beyrut'ta Avrupa sermayesi altında çalışan işçilerin, geçim zorluğundan ve çalışma koşullarından, memurların düşük maaşlardan ve yüksek vergilerden, köylü kesimin ise genel olarak aşırı vergilemeden şikâyetçi oldukları gözlenmiştir. Tüm bu tespitler, Beyrut vilayeti özelinde, emek hareketlerinin taşradaki varlığını göstermektedir.