Osmanlı İmparatorluğu'nda boğazlar muhafazası

Bu çalışma özellikle 18. yüzyıl başlarından itibaren Rusya'nın Karadeniz'de belirmeye başladığı dönemden, 1841 Londra Boğazlar sözleşmesine kadar olan süreçte, Osmanlıların Boğazlar muhafazası anlayışını ve yöntemini anlamayı konu edinir. Payitahtın hem Karadeniz hem de Akdeniz boğazları üzerinden tehdide uğraması karşısında, İmparatorluk bu süreçte boğazları hızlı bir şekilde kale ve tabya gibi savunma istihkamlarıyla donatmıştı. Fakat boğazların muhafazası için alınan bu önlemler ve takip edilen siyasanın uzun erimli bir plan ve program çerçevesinde olmadığı söylenebilir. Daha ziyade İmparatorluk bir musibet ile karşılaştığında günü birlik denilebilecek önlemlerle boğazlar ve payitahtın muhafazasını gündemine almaktaydı. Her ne kadar 1768- 1774 Osmanlı Rus Savaşı bu iddianın altını oyar gibi gözükse de Payitahtın çabaları ve uygulananlar ve uygulanmak istenenlerin sahada tam anlamıyla karşılık bulamaması bu programın olgunlaşmasına engel olmuştur. Aynı zamanda İmparatorluk sınırlarının genişlemesinin durduğu dönemden Payitahtın ve boğazların muhafaza edilmesine yönelik endişelerin artmaya başladığı bu dönüşümde Osmanlıların coğrafi açıdan stratejik bir uzamda bulunuşunun önemine değinilmiştir. Uzamın paylaşılamama özelliği Osmanlıların boğazlar muhafazasında elini güçlü kılan önemli bir ayrıcalık şeklinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Osmanlılar bir tehdit karşısında çok maharetli siyasi hamleler ve ittifaklar kurmuş olsa bile diğer önde gelen Avrupa devletleri nazarında boğazların ve payitahtın egemenliği başka bir devlete havale edilecek kadar değersiz ve sessiz kalınacak bir durum değildi. Haliyle çalışmamızda birçok değişkenin ve muhafaza ediminin ayyuka çıktığı bu süreçte Osmanlıların Boğazları muhafazası resmedilmeye çalışılmıştır.