Osmanlı'nın son yüzyılında bir Amerikalı: Cyrus Hamlin

Tanınmış Amerikalı misyonerlerden biri olan Cyrus Hamlin 17 Ocak 1839'da geldiği Osmanlı İmparatorluğu'nda büyük işler başarmış önemli bir şahsiyettir. Hamlin öncelikle Ermeni topluluğunun protestanlaştırılması ve bölge halklarının eğitilmesi için İstanbul'a gönderilmişti. Bu misyonu çerçevesinde Bulgaristan'ın bağımsızlığını kazanmasında kolejinde yetişen öğrencilerin önemli bir katkısı olmuştur. Sonraki dönemde de Bulgar bürokrasisine insan yetiştirmiştir. Osmanlı topraklarında 35 yıl yürüttüğü misyonerliği boyunca karşılaştığı birçok zorluğu bazen tehditlerle, bazen zekice hamlelerle aşabilmiştir. Tezimiz Bebek İlahiyat Okulu adıyla eğitim ve öğretime başlayan, 1863 yılında Robert Kolejine dönüşen organizasyonun gelişimini, onun kurucusu olan Hamlin'in hayatını ve ideallerini konu edinmektedir. Kendi yorumları eşliğinde misyonerlik faaliyetlerinin hem halka bakan yönü hem de eğitim yönü incelenmeye ve sonuçları ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Hamlin'in kurduğu Robert Kolejinden sonra açılan diğer Amerikan Kolejlerinin ve azınlık okullarının onun yöntem ve tekniklerini örnek almaları onun başarı hanesine yazılabilir. American Board teşkilatı onun eğitim ve öğretim yöntemlerine itirazı nedeniyle başta Hamlin'i eleştirmiş, Hamlin de teşkilattan istifa etmiştir. Fakat bu eğitim öğretim yöntemlerinin teşkilatça daha sonra benimsenmesi de Hamlin için bir başka başarı karinesi olmuştur. Açtığı fırında ekmek üretmesi, İngiliz hastanesinin ve ordusunun ekmek ihtiyacını karşılaması, askerlerinin kıyafetlerini temizlemek üzere çamaşırhane kurması, orduya kahve temin etmesi, okula kurduğu atölyelerde öğrencilerini zanaat sahibi yetiştirmesi Hamlin'in girişimciliğinin başarılı örnekleri arasındadır. Hamlin kararlı, çalışkan ve ileri görüşlü yapısıyla Anadolu'da başardıkları sayesinde asırlar sonra bile hakkında çokça söz edilen biri olmuştur. Onu anlamak yetiştirdiği şahsiyetlerin bulundukları toplumlara yön veren bir yapıya nasıl büründüklerini anlamamızı kolaylaştıracaktır.