Osmanlı Sarayına kar ve buz temini

Osmanlı Devleti'nde yazın sıcak günlerinde içeceklerin soğutulmasında ve yiyeceklerin bozulmadan saklanmasında kullanılan kar ve buz, hem yüksek yaşam kalitesi sergileyen saray sakinlerinin hem de Osmanlı toplumunun en değerli tüketim maddelerinden biridir. Osmanlı toplumunda kar ve buz kullanımı, halkın kendi imkânları ile biriktirdiği kar kuyularından sağlanarak, sofralarda yerini alırken sayfiye alanlarındaki bu ihtiyaç şerbetçi ve hoşafçı esnafı tarafından karşılanmıştır. Suyun kar ve buz ile soğutularak ücretsiz halka sunumunda ise su ve buz vakıfları öne çıkmıştır. Vakıfların inşa ettiği sebillerden yazın akıtılan buz gibi soğuk sular, bir yandan halkı serinletirken diğer bir yandan halkın dualarının alınmasına vesile olmuştur. Bunun yanı sıra Osmanlı toplumunda önemli bir yeri olan tekke ve zâviyeler, dergâhlar ve Mevlevîhânelere de ücretsiz olarak kar ve buz dağıtımı yapılmıştır. Osmanlı sarayına kar ve buz başta Keşiş Dağı (Uludağ) ve Eyüp olmak üzere Katırlı Dağı ve çevresinden karşılanmıştır. Kar ve buz Hassa Buzcular Ocağı teşkilatı ile buzcubaşı yönetiminde binlerce yardımcı çalışanlarıyla buralardan toplanırken, kar ve buzun ihtiyaçtan fazlası kar ve buz toplanılan yerlerde bulunan karlık ve buzluklarda depolanmıştır. Saray için gerekli olan miktar ocağın buzhanesine getirilerek burada muhafaza edilmiştir. Topkapı Sarayı'na kar ve buz dağıtımı padişah başta olmak üzere Harem, Enderun, Birûn kısmına, devlet adamlarına, ulemaya, orduya ve devlet dairelerine yapılmıştır. Bilhassa önemli gün ve gecelerde yazın buzla soğutularak saray sofralarını süsleyen şerbetler ve soğuk ikram edilen tatlılar, sarayın vazgeçilmez tatları haline gelmiştir. Buz saray sofralarının yanı sıra yaz mevsimine denk gelen sefer-i hümâyunlarda ordunun en önemli ihtiyaçları arasında yer almıştır. Kar ve buz dağıtımı Topkapı Sarayı'nın yanı sıra Edirne Sarayı, Saray-ı Atîk, Beşiktaş Sahil Sarayı ve Çırağan Sahil Sarayı'na da belli vakitlerde yapılmıştır.